فَأُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فِي الدُّنْيا وَ الآْخِرَةِ وَ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ».
چه مجازاتى از اين سخت‌تر و وحشتناك‌تر كه تمام اعمال نيك انسان نابود شود، نه در دنيا و نه در آخرت به حال او مفيد نيفتد، و گرفتار عذاب جاويدان الهى نيز بشود.
روشن است اعمال نيك، هم بركات و آثارى در دنيا دارد و هم در آخرت، افراد مرتد از همه اين آثار محروم مى‌شوند، به علاوه ارتداد سبب مى‌شود تمام آثار ايمان برچيده شود، همسرانشان جدا گردند و اموالشان به ارث به بازماندگان آنان برسد.
***
در آيه بعد، به نقطه مقابل اين گروه اشاره كرده و مى‌فرمايد: «كسانى كه ايمان آوردند و كسانى كه هجرت نمودند و در راه خدا جهاد كردند (و بر ايمان خود استوار ماندند) آنها اميد به رحمت پروردگار دارند و خداوند آمرزنده و مهربان است» «إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا في‌ سَبيلِ اللَّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحيمٌ».
آرى، اين گروه، در پرتو اين سه كار بزرگ (ايمان، هجرت و جهاد) اگر مرتكب اشتباهاتى نيز بشوند (همان گونه كه در شأن نزول در داستان «عبداللَّه بن جحش» آمده بود) ممكن است مشمول عنايات و مغفرت الهى گردند. «١»
***