تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧
شأن نزول:
بعضى از مفسران، دو شأن نزول براى نخستين آيه از اين آيات نقل كردهاند.
نخست اين كه: اين آيه، اولين آيهاى بود كه درباره جنگ با دشمنان اسلام نازل شد، و پس از نزول اين آيه، پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله با آنها كه از در پيكار در آمدند، پيكار كرد و نسبت به آنان كه پيكار نداشتند، خوددارى مىكرد، و اين ادامه داشت تا دستور: أُقْتُلُوا الْمُشْرِكِيْنَ كه اجازه پيكار با همه مشركان را مىداد، نازل گشت. «١»
دوم شأن نزولى است به نقل از «ابنعباس» كه اين آيه، در مورد صلح حديبيه نازل گرديد، و جريان چنين است: رسول خدا صلى الله عليه و آله با ١٤٠٠ نفر از ياران خود، آماده عمره شدند، چون به سرزمين حديبيه (محلى است در نزديكى مكّه) رسيدند، مشركان از ورود آنها به «مكّه» و انجام مناسك عمره، ممانعت كردند، و پس از گفتگوى زياد با پيامبر صلى الله عليه و آله مصالحه كردند، كه سال بعد براى انجام عمره به «مكّه» بيايند و آنان «مكّه» را سه روز براى او و مسلمانان خالى نمايند تا طواف خانه خدا كنند.
سال بعد هنگامى كه آماده رفتن به «مكّه» شدند، از اين خائف بودند كه مشركان به وعده خود وفا نكنند، و مانع شوند، و جنگى به وقوع بپيوندد، و در صورت وقوع حادثه يا جنگ، پيامبر از مقاتله در ماه حرام ناراحت بود، كه آيه فوق در اين مورد نازل شد، و دستور داد: اگر دشمن نبرد را شروع كند شما هم در برابر او به مبارزه برخيزيد. «٢»
به نظر مىرسد شأن نزول اول، مناسب آيه اول، و شأن نزول دوم مناسب