تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٩
ولى ظاهر كلام «راغب» در «مفردات» اين است كه: فقط از «هديّه» گرفته شده و مىگويد: «هَدْى» جمع است و مفرد آن «هَدِيَّه» است.
در «معجم مقاييس اللغه» نيز دو ريشه براى اين لغت ذكر شده، هدايت و هديه، اما بعيد نيست هر دو به هدايت باز گردد؛ زيرا هديه چيزى است كه به سوى شخصى كه به او هديه مىشود، هدايت مىگردد. (دقت كنيد).
٦- و به دنبال آن، به بيان حكم كسانى مىپردازد كه در حال حج تمتع قادر به قربانى نيستند، مىفرمايد: «كسى كه (قربانى) ندارد، بايد سه روز در ايام حج، و هفت روز به هنگام بازگشت، روزه بدارد، اين ده روز كامل است» «فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ».
بنابراين، اگر قربانى پيدا نشود، يا وضع مالى انسان اجازه ندهد، جبران آن ده روز روزه است، كه سه روز آن (روز هفتم و هشتم و نهم ذى الحجه) در ايام حج واقع مىشود، و اين از روزههايى است كه انجام آن در سفر مانعى ندارد، و هفت روز ديگر را بعد از بازگشت به وطن انجام مىدهد.
با اين كه معلوم است سه روز به اضافه هفت روز مجموعاً ده روز مىشود، در عين حال، قرآن مىگويد: «اين ده روز كامل است».
بعضى از مفسران در تفسير اين جمله گفتهاند: اين به خاطر آن است كه «واو» گر چه معمولًا براى جمع است نه براى تخيير، چون گاه در معنى تخيير نيز استعمال مىشود، در اينجا خداوند براى رفع هر گونه ابهام، جمله «تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ» را فرموده است.
اين احتمال نيز وجود دارد كه تعبير به «كامِلَةٌ» اشاره به اين است كه روزه ده روز، مىتواند به طور كامل جانشين قربانى شود، و زوّار خانه خدا نبايد از اين بابت نگران باشند؛ زيرا تمام ثوابهائى كه براى صاحبان قربانى از سوى خدا