تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٧
از آنجا كه اين هديه، اثر قابل ملاحظهاى در جلوگيرى از حسّ انتقامجويى دارد، و همچنين در رهايى زن از عقدههايى كه ممكن است، بر اثر گسستن پيوند زناشويى، حاصل شود، در آيه فوق آن را وابسته به روحيه نيكوكارى و احسان كرده و مىگويد: حَقّاً عَلَى الْمُحْسِنينَ: «١»
«اين عمل بر نيكوكاران لازم است» يعنى بايد آميخته با روح نيكوكارى و مسالمت باشد.
ناگفته پيدا است تعبير به «محسنين» (نيكوكاران) نه به خاطر اين است كه حكم مزبور جنبه الزامى ندارد، بلكه براى تحريك احساسات خيرخواهانه افراد در راه انجام اين وظيفه است، و گرنه همان طور كه اشاره شد اين حكم جنبه الزامى دارد.
نكته جالب ديگرى كه از آيه استفاده مىشود، اين است: قرآن از هديهاى كه مرد بايد به زن بپردازد، تعبير به «مَتاع» كرده است و «متاع» در لغت به معناى چيزهائى است كه انسان از آنها بهرهمند و متمتع مىشود، و غالباً به غير پول و وجه نقد اطلاق مىگردد؛ زيرا از پول به طور مستقيم نمىتوان استفاده كرد بلكه بايد تبديل به متاع شود روى همين جهت، قرآن از هديه تعبير به متاع كرده است.
و اين موضوع از نظر روانى اثر خاصى دارد؛ زيرا بسيار مىشود هديهاى از اجناس قابل استفاده مانند خوراك و پوشاك و نظاير آن كه براى اشخاص برده مىشود هر چند كم قيمت باشد، اثرى در روح آنها مىگذارد كه اگر آن را تبديل به پول كنند هرگز آن اثر را نخواهد داشت، و لذا در رواياتى كه در اين زمينه به ما رسيده مىبينيم غالباً ائمه اطهار عليهم السلام نمونههاى هديه را امثال لباس، مواد غذائى و يا زمين زراعتى ذكر كردهاند. «٢»