فرد و جامعه درك مى‌كنند.
***
در آيه بعد، به رفع پاره‌اى از اشتباهات در زمينه مسأله حج پرداخته، مى‌فرمايد: «گناهى بر شما نيست كه از فضل پروردگارتان (و منافع اقتصادى در ايام حج) برخوردار شويد» «لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ».
در زمان جاهليت هنگام مراسم حج، هر گونه معامله، تجارت و باركشى و مسافربرى را گناه مى‌دانستند و حج كسانى را كه چنين مى‌كردند باطل مى‌شمردند. «١»
آيه مورد بحث، اين حكم جاهلى را بى ارزش و باطل اعلام كرد و فرمود هيچ مانعى ندارد كه در موسم حج از معامله و تجارت حلال كه بخشى از فضل خداوند بر بندگان است بهره گيريد و يا كار كنيد و از دست‌رنج خود استفاده كنيد.
گاهى اين تفكر كه در عصر جاهليت بوده، در زمان ما نيز پيدا مى‌شود كه اين عبادت بزرگ، يعنى حج بايد از هر گونه شائبه مادى خالص باشد ولى، از آنجا كه اين مسأله بسيارى از كارگران و كسانى كه تداركات و خدمات آن را انجام مى‌دهند اعم از راننده، خدمتگزار، طبيب، راهنما و ساير خدمتگزاران را به زحمت مى‌اندازد، به علاوه مردم آن ديار مى‌توانند بسيارى از مشكلات اقتصادى را در موقع حج سامان بخشند، اين تفكر مردود شمرده شده است و اين گونه اشخاص مى‌توانند ضمن خدمات خود، مراسم حج را به جا آورند و از اين نظر در مضيقه نيفتند.