تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٨١
مرحله قرارداد، گاهى الفاظ به صورت جمع ذكر مىشود تا بر همه مصاديق تطبيق كند، ولى در مرحله اجرا، ممكن است مصداق، منحصر به يك فرد باشد، و اين انحصار در مصداق، منافات با كلى بودن مسأله ندارد.
به عبارت ديگر پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله موظف بود طبق قراردادى كه با نصاراى نجران بست، همه فرزندان و زنان خاص خاندانش و تمام كسانى را كه به منزله جان او بودند، همراه خود به مباهله ببرد، ولى مصداقى جز دو فرزند و يك زن و يك مرد نداشت (دقت كنيد).
اضافه بر اين، در آيات قرآن موارد متعددى داريم كه عبارت به صورت صيغه جمع آمده اما مصداق آن به جهتى از جهات منحصر به يك فرد بوده است:
مثلًا در همين سوره آيه ١٧٣ مىخوانيم: الَّذينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ: «كسانى كه مردم به آنها گفتند دشمنان (براى حمله به شما) اجتماع كردهاند از آنها بترسيد».
كه منظور از «النَّاسُ» (مردم) طبق تصريح جمعى از مفسران «نعيم بن مسعود» است كه از «ابو سفيان» اموالى گرفته بود تا مسلمانان را از قدرت مشركان بترساند! «١»
و همچنين در آيه ١٨١ مىخوانيم: لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقيرٌ وَ نَحْنُ أَغْنِياءُ: «خداوند گفتار كسانى را كه مىگفتند: خدا فقير است و ما بىنيازيم (و لذا از ما مطالبه زكات كرده است!) شنيد».
در حالى كه منظور از «الَّذِيْنَ» در آيه، طبق تصريح جمعى از مفسران «حُيى بن اخطب» يا «فِنحاص» است. «٢»