تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٣
در برابر تمام دستورات تسليم باشيد. «١»
آن گاه مىافزايد: «از گامهاى شيطان پيروى نكنيد كه او دشمن آشكار شما است» «وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبينٌ».
همان گونه كه در تفسير آيه ١٦٨ همين سوره، اشاره شد، بسيارى از انحرافات و وسوسههاى شيطانى به صورت تدريجى انجام مىگيرد، و هر مرحله، در حقيقت گامى از گامهاى شيطان است.
«خُطُوات» جمع «خُطْوَة» (بر وزن سفره) به معنى گام و قدم است، در اينجا نيز اين حقيقت تكرار شده كه انحراف از صلح و عدالت، و تسليم شدن در برابر انگيزههاى دشمنى و عداوت و جنگ و خونريزى از مراحل ساده و كوچك شروع مىشود، و به مراحل حاد و خطرناك، منتهى مىگردد، و مطابق ضرب المثل معروف عرب: إِنَّ بَدْوَ الْقِتالِ اللِّطامِ: «آغاز جنگ يك سيلى است» «٢» گاهى يك حركت كوچك از روى عداوت، آتش جنگ ويرانگرى را بر مىانگيزد، لذا افراد با ايمان كه مخاطب اين آيهاند، بايد از همان آغاز بيدار باشند و جرقههاى كوچك عداوت و دشمنى را خاموش سازند.
قابل توجه اين كه اين تعبير، پنج بار در قرآن مجيد آمده، و در موارد مختلفى روى آن تكيه شده است.
بعضى از مفسران نقل كردهاند: «عبداللَّه بن سلام» و يارانش كه يهودى بوده، اسلام را پذيرا شده بودند از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله اجازه مىخواستند «تورات» را در نماز بخواند، و به پارهاى از دستورات آن عمل كنند، آيه فوق نازل شد و