بلكه، از اين بالاتر، از منابع اسلامى به خوبى استفاده مى‌شود: حج علاوه بر فلسفه مهم اخلاقى و تهذيب نفوس، داراى فلسفه سياسى و فرهنگى و اقتصادى نيز هست.
توضيح اين كه:
مسافرت مسلمانان از نقاط مختلف دنيا به سوى خانه خدا و تشكيل آن كنگره عظيم اسلامى، مى‌تواند پايه و اساسى براى يك جهش اقتصادى عمومى در جوامع اسلامى گردد، به اين ترتيب كه مغزهاى متفكر اقتصادى مسلمين پس از مراسم حج يا قبل از آن، دور هم بنشينند و با همفكرى و همكارى پايه محكمى براى اقتصاد جوامع اسلامى بريزند و با مبادلات صحيح تجارتى آن چنان اقتصاد نيرومندى به وجود آورند كه از دشمنان و بيگانگان بى‌نياز گردند.
بنابراين، معاملات و مبادلات تجارتى خود يكى از وسايل تقويت جامعه اسلامى در برابر دشمنان اسلام است؛ زيرا مى‌دانيم: هيچ ملتى بدون داشتن اقتصادى نيرومند، استقلال كامل نخواهد داشت ولى بديهى است فعاليت‌هاى تجارتى بايد تحت الشعاع جنبه‌هاى عبادى و اخلاقى حج باشد، نه حاكم و مقدم بر آنها و خوشبختانه مسلمانان وقت كافى قبل، يا بعد از اعمال حج براى اين كار دارند: «هشام بن حكم» مى‌گويد از امام صادق عليه السلام پرسيدم: مَا الْعِلَّةُ الَّتِي مِنْ أَجْلِها كَلَّفَ اللَّهُ الْعِبادَ الْحَجَّ وَ الطَّوافَ بِالْبَيْتِ فَقالَ ...:
وَ أَمَرَهُمْ بِما يَكُونُ مِنْ أَمْرِ الطَّاعَةِ فِى الدِّيْنِ مَصْلَحَتِهِمْ مَنْ أَمْرِ دُنْياهُمْ فَجَعَلَ فِيهِ الاجْتِماعَ مِنَ الشَّرْقِ وَ الْغَرْبِ لِيَتَعارَفُوا وَ لِيَنْزِعَ كُلُّ قَوْمٍ مِنَ التِّجاراتِ مِنْ بَلَدٍ إِلى‌ بَلَدٍ وَ لِيَنْتَفِعَ بِذلِكَ الْمُكارِي وَ الْجَمَّالُ ... وَ لَوْ كانَ كُلُّ قَوْمٍ إِنَّما يَتَّكِلُونَ عَلى‌ بِلادِهِمْ وَ ما فِيها هَلَكُوا وَ خَرِبَتِ الْبِلادُ وَ سَقَطَتِ الْجَلَبُ وَ الأَرْباحِ ...: