تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٦٩
كسى را در برابر لغزشى كه از فراموشى يا عدم توجه سرچشمه گرفته، مجازات نمايد؟ تا زمينهاى براى اين درخواست بماند؟
در پاسخ اين سؤال بايد گفت: گاهى فراموشى نتيجه سهلانگارى خود انسان است، مسلّم است كه اين گونه فراموشىها از انسان سلب مسئوليت نمىكند مانند اين كه: در قرآن آمده است: فَذُوقُوا بِما نَسيتُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا: «بچشيد عذاب خدا را در برابر آن كه اين روز را فراموش كرديد». «١»
بنابراين، فراموشكارىهائى كه زاييده سهلانگارى است قابل مجازات است.
موضوع ديگرى كه بايد به آن توجه داشت اين است كه: «نسيان» و «خطا» با يكديگر فرق روشنى دارد.
«خطا» معمولًا به كارهائى گفته مىشود كه از روى غفلت و عدم توجه از انسان سر مىزند، مثل اين كه كسى به هنگام شكار تيرى مىاندازد، به انسانى، بدون قصد، اصابت مىكند و او را مجروح مىنمايد. ولى «نسيان» در جائى گفته مىشود كه انسان با توجه دنبال كار مىرود ولى مشخصات حادثه را فراموش كرده، مثل اين كه كسى بى گناهى را مجازات كند به گمان اين كه گناهكار است؛ زيرا مشخصات گناهكار واقعى را فراموش نموده است.
پس از آن به بيان دومين درخواست آنان پرداخته، مىگويد: «پروردگارا! بار سنگينى بر دوش ما قرار مده! آن چنان كه بر كسانى كه پيش از ما بودند (به كيفر گناهان و طغيانشان) قرار دادى» «رَبَّنا وَ لا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِنا».
«اصْر» در اصل، به معنى نگهدارى و محبوس ساختن است، و به هر كار