تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩٩
معامله «خشنودى ذات پاك» اوست. در حالى كه در موارد ديگرى بهاى اين گونه معاملات را بهشت جاويدان و نجات از دوزخ ذكر كرده است مثلًا مىفرمايد: إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى مِنَ الْمُؤْمِنينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ في سَبيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ ...: «خدا از مؤمنان جانها و مالهايشان را خريدارى مىكند كه بهشت از آن آنها باشد، در راه خدا پيكار مىكنند مىكشند و كشته مىشوند ...». «١»
و شايد به همين جهت است كه آيه مورد بحث با كلمه «مِنْ» تبعيضيه (وَ مِنَ النَّاسِ) شروع شده يعنى تنها بعضى از مردم هستند كه قادرند به اين كار فوقالعاده دست زنند، و تنها بهائى را كه در مقابل ايثار جان طلب مىكنند، همان خشنودى خدا بوده باشد، ولى در آيه ١١١ سوره «توبه» كه در بالا آورديم همه مؤمنان به معامله با خدا، در برابر بهشت جاويدان دعوت شدهاند.
اين احتمال نيز در تفسير جمله «وَ اللَّهُ رَئُوفٌ بِالْعِبادِ» و تناسب آن با آغاز آيه وجود دارد كه، خدا مىخواهد اين حقيقت را روشن سازد كه وجود اين چنين افراد وفادار و ايثارگر در ميان مردم، از رأفت و مهربانى خدا نسبت به بندگانش سرچشمه گرفته؛ زيرا اگر چنين انسانهاى از خود گذشته در جوامع انسانى وجود نداشته باشند، اركان دين و اجتماع فرو مىريزد، ولى خداوند مهربان با اين دوستان ايثارگر خود، جلو خرابكارى دشمنان را مىگيرد.
به هر حال، اين آيه با توجه به شأن نزولى كه مشروحاً گفته شد، يكى از بزرگترين فضايل على عليه السلام است كه در اكثر منابع اسلامى آمده، و به قدرى چشمگير است كه «معاويه»، به خاطر دشمنى خاصى كه با على عليه السلام داشت طبق روايتى از اين فضيلت چنان ناراحت بود كه «سمرة بن جندب» را با چهارصد