اسلام صلى الله عليه و آله است؟
يا هر پيامبرى را كه بعد از پيامبر ديگرى مبعوث شده در بر مى‌گيرد؟
ظاهر تعبيرات آيه يك مسأله كلى و عمومى است، اگر چه خاتم پيامبران صلى الله عليه و آله مصداق بارز آن است و با روح مفاهيم قرآن نيز همين معنى وسيع و گسترده مناسب است.
بنابراين، اگر مى‌بينيم در اخبارى تصريح شده كه منظور از آن پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله است از قبيل تفسير آيه و تطبيق آن بر يك مصداق روشن محسوب مى‌گردد، نه اين كه معنى آن انحصار بوده باشد.
«فخر رازى» در تفسير خود از امام على عليه السلام نقل مى‌كند: هنگامى كه خداوند آدم و ساير انبياء عليهم السلام را آفريد از آنها عهد و پيمان گرفت كه هر گاه محمّد صلى الله عليه و آله مبعوث شد به او ايمان آورند و يارى‌اش كنند. «١»- «٢»
***
٢- ظهور پيامبرى در عصر پيامبر ديگر
با توجه به مضمون آيه اين سؤال پيش مى‌آيد: مگر ممكن است پيامبر اولوا العزمى در زمان پيامبر اولوا العزم ديگرى مبعوث گردد، تا موظف به پيروى از او باشد؟
در پاسخ اين سؤال بايد گفت: همان طور كه در تفسير آيه اشاره شد، پيمان تنها از خود پيامبران گرفته نشده، بلكه از پيروان آنها نيز گرفته شده و در حقيقت منظور از پيمان گرفتن از انبياء، پيمان گرفتن از امت‌هاى آنان و نسل‌هائى كه بعد