به مسائل مشكل و تعبير دوم اشاره به مسائل طاقت‌فرسا است.
و در چهارمين و پنجمين و ششمين تقاضا مى‌گويند: «ما را ببخش! و گناهان ما را بپوشان! و مشمول رحمت خود قرار ده» «وَ اعْفُ عَنَّا وَ اغْفِرْ لَنا وَ ارْحَمْنا».
«عَفْو» در لغت به معنى محو كردن آثار چيزى است، و غالبا به معنى محو آثار گناه مى‌آيد، كه هم شامل آثار طبيعى آن مى‌شود، و هم شامل مجازات آن.
در حالى كه مغفرت تنها به معنى پوشاندن گناه است.
بنابراين، مؤمنان هم از خدا مى‌خواهند: گناهانشان را بپوشاند، هم آثار وضعى و تكوينى آن را از روح و روانشان بزدايد و هم كيفر آن را از آنان بردارد، و سپس، از او مى‌خواهند رحمت واسعه‌اش كه همه چيز را در بر مى‌گيرد، شامل حال آنان شود.
و بالاخره در هفتمين و آخرين درخواست مى‌گويند: «تو مولى‌ و سرپرست مائى، پس ما را بر جمعيت كافران پيروز گردان»! «أَنْتَ مَوْلانا فَانْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرينَ».
و به اين ترتيب، تقاضاهاى آنان شامل دنيا و آخرت و پيروزى‌هاى فردى، اجتماعى، عفو، بخشش و رحمت الهى مى‌گردد، و اين تقاضائى است بسيار جامع.
***
نكته‌ها:
١- هماهنگى دل و زبان
از آنجا كه در اين دو آيه خلاصه‌اى از تمام سوره «بقره» آمده است، و روح تسليم در برابر آفريدگار جهان را به ما مى‌آموزد، اين نكته خاطرنشان شده كه: