تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٥
و «نساء».
گر چه سوره «بقره» قبل از «آل عمران» نازل شده، اما بعيد نيست خصوص آيه ١٣٠ سوره «آل عمران» كه حكم صريح تحريم ربا را بيان مىكند قبل از سوره «بقره» و آيات فوق نازل شده باشد.
به هر حال اين آيه و ساير آيات مربوط به ربا، هنگامى نازل شد كه رباخوارى با شدت هر چه تمامتر در «مكّه» و «مدينه» و جزيره عربستان رواج داشت، و يكى از عوامل مهم زندگى طبقاتى و ناتوانى شديد طبقه زحمتكش و طغيان اشراف بود و لذا مبارزه قرآن با ربا بخش مهمى از مبارزات اجتماعى اسلام را تشكيل مىدهد.
با توجه به اين نكته به تفسير آيه مىپردازيم:
نخست در يك تشبيه گويا و رسا، حال رباخواران را مجسم مىسازد، مىفرمايد: «كسانى كه ربا مىخورند، (در قيامت از جاى) بر نمىخيزند مگر مانند كسى كه بر اثر تماس شيطان با او، ديوانه شده» نمىتواند تعادل خود را حفظ كند، گاه به زمين مىخورد و گاه بر مىخيزد «الَّذينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لايَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ». «١»
در اين جمله شخص رباخوار، تشبيه به آدم مصروع يا ديوانه بيمار گونهاى شده كه به هنگام راه رفتن قادر نيست تعادل خود را حفظ كند و به طور صحيح گام بر دارد.
آيا منظور ترسيم حال آنان در قيامت و به هنگام ورود در صحنه رستاخيز است؟ يعنى آنها به هنگام ورود در عرصه محشر به شكل ديوانگان و مصروعان محشور مىشوند؟