تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩
واقع شده حق مىدهد، براى دفاع از خويشتن به پا خيزد و آنچه در قدرت دارد به كار برد، و از هر گونه اقدام منطقى براى حفظ موجوديت خويش فروگذار نكند.
اين نوع جهاد را، «جهاد دفاعى» مىنامند، جنگهايى مانند جنگ احزاب و احد و موته و تبوك و حُنين و بعضى ديگر از غزوات اسلامى جزء اين بخش از جهاد بوده، و جنبه دفاعى داشته است.
هم اكنون بسيارى از دشمنان اسلام، جنگ را بر مسلمين تحميل كردهاند و سرزمينهاى اسلامى را اشغال نموده و منابع آنها را زير سلطه خود گرفتهاند چگونه اسلام اجازه مىدهد در مقابل آنها سكوت شود؟
ج- جهاد براى حمايت از مظلومان
شاخه ديگرى از جهاد كه در آيات ديگر قرآن به آن اشاره شده، جهاد براى حمايت از مظلومان است، در آيه ٧٥ سوره «نساء» مىخوانيم: وَ ما لَكُمْ لاتُقاتِلُونَ في سَبيلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفينَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ الَّذينَ يَقُولُونَ رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْ هذِهِ الْقَرْيَةِ الظَّالِمِ أَهْلُها وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لدُنْكَ وَلِيّاً وَ اجْعَلْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ نَصيراً:
«چرا در راه خدا و در راه مردان و زنان و كودكانى كه (به دست ستمگران) تضعيف شدهاند پيكار نمىكنيد، همان افراد (ستمديدهاى) كه مىگويند: خدايا! ما را از اين شهر ( «مكّه») كه اهلش ستمگرند بيرون ببر، و براى ما از سوى خود، وليّى قرار ده، و براى ما از سوى خود يار و ياورى معين فرما»!
به اين ترتيب، قرآن از مسلمانان مىخواهد: هم در راه خدا و هم در راه آزادى مستضعفان مظلوم، جهاد كنند، و اصولًا اين دو، از هم جدا نيستند و با توجه به اين كه در آيه فوق، قيد و شرطى نيست، اين مظلومان و مستضعفان در