فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٢٠٨ -       خوارج در بصره     

آمدند. حيان به آنان گفت: بندگان خدا! نظر خود را بگوييد كه قيام را از كجا آغاز كنيم؟ معاذ گفت: نظر من اين است كه به طرف «حلوان» برويم. اما حيان نپذيرفت و گفت: قبل از آنكه مردم دورت گرد آيند دشمن تو را از پا در مى آورد و خود رفتن به طرف كوفه را پيشنهاد كرد اما يارانش قبول نكردند. معاذ بن جوين به آنان گفت: به طرف «أنقيا» حركت مى كنيم و در آنجا مستقر مى شويم. اين رأى پذيرفته شد و حركت كردند. سپاهى براى سركوبى آنان آمد كه همگى شان را از بين برد. اين واقعه در سال پنجاه و نه اتفاق افتاد.

طبرى مى گويد: درهمين سال عبيدالله بن زياد بر خوارج سخت گرفت. تعداد زيادى از آنان را زير شكنجه از بين برد و تعداد ديگرى را در جنگ از ميان برداشت و از جمله كسانى كه در زير شكنجه از بين رفت، عروة بن اديّه برادر ابو بلال مرداس بن اديّه بود.[١]

خوارج در بصره:

كوفه و نواحى آن تنها مركز حركت قيامهاى خوارج در اوايل دوران اموى نبود بلكه بصره نيز همانند كوفه مركز جوشش و شورش آنان بود. در سال چهل و يك هجرت، حمران بن أبان در بصره قيام كرد و معاويه بُسر بن ارطاة را به جنگ او اعزام كرد و او هم آنان را از پا درآورد و آتش شورش را خاموش ساخت. بعداً معاويه او را بر كنار و عبدالله بن عامر را به جايش منصوب كرد. در دوران او سهم بن غالب هجينى با هفتاد نفر قيام كرد. ابن عامر به سركوبى آنان اقدام نمود و جمعشان را متفرق ساخت تا آنكه آنها أمان خواستند.