شرح مثنوى - شهيدى، سید جعفر - الصفحة ١١٦ - در بيان آن كه ما سوى الله، هر چيزى آكل و مأكول است همچون آن مرغى كه قصد صيد ملخ مىكرد و به صيد ملخ مشغول مىبود و غافل بود از باز گرسنه كه از پس قفاى او قصد صيد او داشت اكنون اى آدمى صياد آكل، از صياد و آكل خود آمن مباش اگر چه نمىبينيش به نظر چشم به

آكل و مأكول بود ...: در همان حال كه مرغ به شكار كرم مشغول بود صيادى ديگر او را شكار كرد، و او چون خود را آكل مى‌دانست، از شكار شدن غفلت داشت.

آه سحر: شارحان پيش از نيكلسون آن را فرياد و فغان صاحب كالا معنى كرده‌اند، نيكلسون هم اين معنى را پسنديده و به بيت:

٢٨٠٣/ ٣ ارجاع داده است. ولى بهتر است «آه سحر» را نفرين صاحب كالا معنى كرد كه اثر مى‌كند و شحنه را به سوى دزد راه مى‌نمايد. و مى‌توان گفت آن به معنى فريادى است كه شبگردان سر مى‌دادند تا دزدان بدانند شحنه پى آنان است.

و هو يطعمكم: و او شما را مى‌خوراند. گرفته از قرآن كريم است: قل أ غير الله أتخذ وليا فاطر السموات و الأرض و هو يطعم و لا يطعم‌: بگو آيا جز خدا دوستى بگيرم؟ خدايى كه آفريننده آسمان‌ها و زمين است و او مى‌خوراند و او را نمى‌خورانند.» (انعام، ١٤) جذوب: كشنده. جذوب مأتم: كنايت از مصيبت شكار شدن.

عنوان بحث آكل و مأكول بودن كل آفريده‌هاست، اما غرض بيان معنى فلسفى اين مطلب نيست، چرا كه آن را چنان كه اشارت كرديم در بيت‌هاى ٣٠/ ٣ به بعد توضيح داده است.

مضمون اين بيت‌ها ترساندن از شكار شدن در دست شيطان و هواى نفس است و دستخوش وسوسه‌هاى نفس گرديدن. هنگامى كه ديو شهوت بر آدمى مى‌تازد و در پى شكار اوست نبايد ايمن باشد بلكه بايد به كسى پناه برد كه بتواند او را از وى برهاند و او خداست يا آن كه از جانب خدا مأمور دستگيرى است چنان كه فرمايد: