تجارت و اموال مرا تصاحب كرديد؟ آيا در دين شما آمده يا بنا بر اعتقاد شما جايز است كه خون بى‌گناهان را بريزيد يا اموال پرهيزكاران را حلال شمريد و يا با كسى كه به شما دشمنى نكرده، دشمنى كنيد و عيش كسى را كه با شما طرح دوستى درانداخته و نيرنگ نكرده است، مكدّر سازيد. آيا مى‌خواهيد شعله‌هاى فتنه خاموش شده را برافروزيد و شرور نهفته را بيدار سازيد؟! آيا از پيامبر شما نرسيده است كه گمراهانتان را از كارهاى نابخردانه و زورمندانتان را از ستم بر ضعيفان باز داريد؟ يا راهبران و راويان شما از او برايتان نقل نكرده‌اند كه به تركان، مادام كه با شما كارى ندارند، كارى نداشته باشيد؟ چگونه به همسايه آزار مى‌رسانيد و سوء همجوارى داريد و حال آنكه پيامبرتان درباره همسايگان سفارش كرده است؟ پس اين خسارت را هرچه زودتر جبران سازيد، پيش از آنكه انگيزه انتقام قوّت گيرد و فتنه وآشوب بپاخيزد ودرياى بلا و شرارت به تلاطم آيد و سدّ «يأجوج و مأجوج» بر روى شما گشوده‌شود. به‌زودى خداوند مظلوم را يارى خواهد كرد و پر واضح است كه از ظالم انتقام ستانده خواهد شد و ناگزير آفريدگار قديم و فرمانرواى حكيم، سرّ ربوبيّت و نشانه‌هاى عدل خود را در ميان بندگانش آشكار مى‌كند و هر حركت و نيرويى به كمك اوست و از او اميد يارى مى‌رود. پس به زودى از كيفر كردارتان شگفت زده خواهيد شد و يأجوج و مأجوج از هر سو بر شما خواهند تاخت ...».[١]

بين مغولستان و خوارزم، منطقه پهناورى وجود داشت كه فرمانروايان قراختائيان بر آن حكم مى‌راندند و ماوراء النهر (سمرقند و بخارا) تحت كنترل آنان بود. اين منطقه حدّ فاصل ميان مغولها و خوارزمها بود. سلطان محمد خوارزمشاه تصميم گرفت اين منطقه را تصرّف كند و به سرزمينهاى وسيع خود ملحق سازد. اين كار در سال ٦٠٧ ه. انجام گرفت و در سال ٦١٢ ه. خوارزمشاه از شهر «جند» به سوى خانه‌هاى قبايل قپچاق پيشروى كرد و در آنجا با سپاهيان «جوجى» پسر چنگيزخان رو به رو شد. او برخورد ملايمى داشت و به خوارزمشاه خبر داد كه براى جنگ نيامده، بلكه مى‌خواهد آتش فتنه برخى ياغيان را خاموش كند، اما سلطان خوارزم به خاطر غرور بيجا تصميم به جنگ با وى گرفت. در اين ميان‌

[١] . تفسير طنطاوى، ٩/ ٢٠٤.