نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٥٧ - سرگذشت عاد و ثمود و قوم هود

اين مسئله در داستان ارم عاد كه عربى ناشناس به نام عبداللَّه بن قلابه در زمان معاويه حكايت مى‌كند، به وضوح ديده مى‌شود. ماجرا از اين قرار است كه اين شخص در پى اشترانش كه رميده بودند، روان مى‌شود و در همان حال گشتن و سرگردانى ناگاه شهر بزرگى را با ديوار و دروازه مى‌يابد. وارد شهر مى‌شود و مى‌بيند كاخها و باغهاى اين شهر با خشتى از طلا و خشتى از نقره بنا شده است، ريگهاى آن از درّ و گوهر و خاكهاى آن گويى مشك و عنبر است. آب بر جويها روان و ميوه‌ها بر زمين افتان است و خلاصه شهرى است كه هرچه در وصف آن گويند، كم است.

ابن كثير مى‌گويد: تمام اينها خرافه‌هايى اسرائيلى است كه برخى بى‌دينان آنها را ساخته‌اند تا مردم نادان را سرگرم سازند. وى مى‌افزايد اين حكايت صحيح نيست و بر فرض كه سند آن تا اين اعرابى درست باشد، چه بسا خود وى آن را ساخته و يا دچار نوعى هوس يا حالت روانى شده باشد و به هر حال روشن است كه اين ماجرا نادرست و ساختگى است.[١]

اما درباره آياتى از سوره فجر كه مى‌فرمايد: «أَلَمْ تَرَى كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ. إِرَمَ ذَاتِ الْعِمَادِ الَّتِي لَمْ يُخْلَقْ مِثْلُهَا فِي الْبِلَادِ. وَثَمُودَ الَّذِينَ جَابُوا الصَّخْرَ بِالْوَادِ وَفِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتَادِ الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلَادِ، فَأَكْثَرُوا فِيهَا الْفَسَادَ، فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذَابٍ. إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصَادِ».[٢]

خداوند متعال در اين آيات كوتاه، نابودى نيرومندترين كسانى را به تصوير مى‌كشد كه تاريخ‌قديم عرب به ياد دارد. عاد ارم كه همان عادهاى نخستين بوده‌اند، از نژادهاى كهن عربند كه پيش‌از اسلام از ميان‌رفته‌اند.[٣] پس‌آيات از گذشته‌اى سخن‌

[١] . بنگريد به: تفسير القرآن العظيم، ابن كثير، ٤/ ٥٠٨.

[٢] . فجر/ ٦- ١٤:« مگر ندانسته‌اى كه پروردگارت با عاد چه كرد؟ صاحب( بناهايى چون) تيركهاى بلند كه مانندش در شهرها ساخته نشده بود؟ و با ثمود، همانان كه در درّه تخته سنگها را مى‌بريدند؟ و با فرعون، صاحب خرگاهها( و بناهاى بلند)؟ همانان كه در شهرها سر به طغيان برداشتند و در آنها بسيار تبهكارى كردند. تا آنكه پروردگارت بر سر آنان تازيانه عذاب را فرو نواخت؛ زيرا پروردگار تو سخت در كمين است».

[٣] . به عربهايى كه پيش از اسلام از ميان رفته و آثارشان محو شده است، عرب« بائده» يا« عاربه» گفته مى‌شود. اين گروه قبايل عاد، ثمود، عمالقه، طسم، جديس، اميم، جرهم، حضرموت وافرادى كه با آنان پيوند داشته‌اند را شامل مى‌شود. دائرة معارف القرن العشرين، فريد وجدى، ٦/ ٢٣٢.