آيه‌ «يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ»[٢] نيز براى تبيين مطالب پيشگفته نازل شد و بدين معناست كه خداوند مى‌تواند چيزى را كه تقدير كرده است، از ميان بردارد و به جاى آن چيزى ديگر قرار دهد و اين هم، برخاسته از علم ازلى خداوند به مصالح و مفاسد موجودات است كه در زمان و شرايط ويژه خود به وجود مى‌آيند. از اين رو خداى سبحان همواره در حال خلق و آفرينش است.

آيه‌ «وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ»[٣]: نيز مانند آيه پيشين است؛ زيرا از شدّت جهل و نادانى، امكان ديگر سانى در خلق و تدبير را، چه در حوزه تشريع و چه در عالم تكوين، انكار كردند و پنداشتند كه ادعاى تغيير در حوزه احكام تشريعى، بستن افترا بر خداوند است، ليكن اين برداشت حاكى از كودنى و نادانى آنان نسبت به مقام حكمت و تدبير الهى، پيش از آفرينش و پس از آن است.

مطلب پيشگفته از عقيده آنان درباره پروردگار استفاده مى‌شود؛ زيرا آنان بر اين باورند كه خداوند پس از آنكه آسمانها و زمين را در شش مرحله آفريد، در روز هفتم كه شنبه باشد، به استراحت پرداخت. در سفر تكوين آمده است: «آفرينش آسمانها و زمين و جنود آن دو تكميل شد و خداوند در روز هفتم كارش را به پايان برد و در روز هفتم از همه كارهايش دست كشيد و به استراحت پرداخت».[٤]

*** ممكن است گفته شود اين مطلب با ادامه آيه كه مى‌فرمايد: «يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ» سازگار نيست؛ زيرا لازمه‌اش اين است كه در آغازِ آيه سخن از بخل و سخت‌گيرى در روزى دادن باشد و حال آنكه چنين نيست.[٥]

پاسخ اين است كه انفاق مورد بحث در ذيل آيه، يكى از مصاديق باز بودن‌

[١] . الميزان، ١/ ٢٥٣- ٢٥٤.

[٢] . رعد/ ٣٩.

[٣] . نحل/ ١٠١:« و هرگاه آيه‌اى را به جاى آيه ديگر بياوريم- و خداوند به آنچه تدريجاً نازل مى‌كند داناتراست- مى‌گويند: جز اين نيست كه تو دروغ بافي.( نه) بلكه بيشتر آنان نمى‌دانند».

[٤] . سفر تكوين، فصل ٢، آيه ١.

[٥] . ر. ك: الميزان، ٦/ ٣١.