هان در سال ٢٣٠ ق. م. چائو در ٢٢٨، وى در ٢٢٥، چو در ٢٢٣، ين در ٢٢٢ و سرانجام دولت مهم تشى در ٢٢١ فتح شد و سرزمين چين، پس از قرنها و شايد براى نخستين‌بار، زير سلطه يك فغفور درآمد. فاتح جديد، به‌خود لقب «هوانگ‌تى» (فغفور نخست) داد ومصمّم‌شدكه شاهنشاهى نو را از نظامى پايدار برخوردار سازد.

وى طبعى خشن و لجوج داشت، خدايى جز خود نمى‌شناخت و مانند بيسمارك، سر آن داشت كه سرزمين خود را با خون و آهن متحد كند. پس از ربودن تاج سلطنت، يكى از نخستين كارهايش متصل كردن و كامل ساختن ديوارهاى مجزايى بود كه از ديرگاه براى حفظ چين از اقوام بربرى، در مرزهاى شمالى ساخته بودند. وى متوجه شد كه براى ساختن ديوار (اين نشانه عظمت و شكيبايى قهرمانى چين) بايد از انبوه مخالفان داخلى خود سود جويد. ديوار بزرگ چين كه ٢٤٠٠ كيلومتر طول دارد و در امتداد آن، جاى جاى دروازه‌هاى بزرگى به سبك آشور تعبيه شده، عظيم‌ترين ساختمانى است كه بشر تاكنون برپا داشته است. ولتر مى‌گويد:

«اهرام مصر در كنار آن، چيزى جز توده‌هايى سست و بى‌اعتبار نيست». در طى ده سال، مردانى بيشمار در راه بناى ديوار جان باختند. چينيان مى‌گويند: مايه انهدام يك نسل و مايه نجات نسلهاى بسيار شد».[١]

با توجه به آنچه ياد شد، عجيب خواهد بود كه برخى معتقدند اين ديوار، همان سدّى است كه ذوالقرنين ساخته است! استاد محمد خير رمضان يوسف مى‌نويسد:

«گمان نمى‌كردم كسى در تحقيق تا اين حد دچار اشتباه شود. اين شخص، ديوار و سد را باهم اشتباه گرفته است؛ با وجود آنكه از نظر طول، شكل و محل قرار گرفتن، تفاوت فاحشى ميان آن دو وجود دارد و به آسانى قابل تشخيص است!

استاد طبّاخ اظهار داشته است كه منافاتى ندارد ديوار چين از آثار ذوالقرنين باشد؛ زيرا كارگران سازنده آن، خود چينيان بودند. مقتضاى سخنى كه قرآن از وى حكايت مى‌كند: «فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ»[٢] نيز همين است؛ يعنى با نيروى كار و با ابزار و

[١] . تاريخ تمدن، مشرق زمين، گاهواره تمدن، ص ٧٦٨.

[٢] . كهف/ ٩٥.