وقوع عذاب اشاره دارد، عذاب از نوع اسارت و كشته شدن به دست مؤمنان است؛ چنان كه در روز بدر و نمونه‌هاى مشابه آن اتفاق افتاد يا مانند آنچه سرانجام در يوم الفتح اتفاق افتاد.

٢. آيه اوّل عذاب دنيا را نفى مى‌كند و آيه دوم عذاب آخرت را اثبات مى‌كند و مراد آيه دوم اين است كه به چه دليل خداوند آنها را در آخرت عذاب نكند.

٣. آيه نخست گنهكاران را به استغفار تشويق مى‌كند و آنان را به عذرخواهى از خداوند فرا مى‌خواند و معنايش اين است كه اگر توبه كنند، در دنيا و آخرت عذاب نمى‌شوند، وگرنه عذاب مى‌شوند و سپس با جمله «وَ هُمْ يَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ ...» دليل استحقاق عذابشان را كه همان بستن راه مسجد الحرام است، بازگو مى‌كند.

«وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ»

خداوند متعال در آياتى از قرآن كريم خبر از محاسبه دقيق اعمال انسان داده و مى‌فرمايد: «وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى‌ بِنا حاسِبِينَ».[١] همچنين مى‌فرمايد: «وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ. وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ»[٢]

در آيه‌اى ديگر مى‌فرمايد: «فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ. فَسَوْفَ يُحاسَبُ حِساباً يَسِيراً»[٣] و نيز «وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ»[٤].

حال آنكه ظاهر آيات ديگرى از قرآن، خبر از اجر بى‌حساب صابران و حبط بى‌حساب اعمال كافران مى‌دهد؛ چنان كه مى‌فرمايد: «فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ‌

[١] . انبياء/ ٤٧« در روز رستاخيز ترازوهاى عدل را مى‌نهيم، پس هيچ كس در چيزى ستم نمى‌بيند و اگرعمل انسان هم وزن دانه خردلى باشد، آن را به حساب مى‌آوريم و كافى است كه ما حسابرس باشيم».

[٢] . اعراف/ ٨ و ٩« در آن روز سنجش اعمال حقيقت مى‌يابد، هر كس ميزان عملش سنگين باشد، رستگار است و كسى كه ميزان عملش سبك باشد، خود زيان ديده؛ چرا كه به آيات ما ستم كرده است».

[٣] . انشقاق/ ٧ و ٨.

[٤] . بقره/ ٢٨٤.