دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٨٩ - ٥/ ٢ بسر بن ارطات

ابن ثوابه به وى گفت: اى مرد! من نمى‌دانم چه گناهى مرتكب شده‌ام كه مستحقّ مرگ گشته‌ام؛ مرا به چه جُرمى مى‌كشى؟

بُسر، پاسخ داد: به جرم سرپيچى از بيعت با معاويه و ترجيح دادن على بن ابى طالب بر وى.

آن گاه ابن ثوابه گفت: پس بگذار دو ركعت نماز بگزارم تا كارم را با اين دو ركعت به پايان برسانم.

بُسر گفت: نماز بگزار و آنچه دوست دارى، انجام بده، كه در هر صورت، من تو را خواهم كشت.

عبد اللّه بن ثوابه، دو ركعتْ نماز گزارد و آن را زود تمام كرد و [سپس‌] با شمشير، قطعه‌قطعه شد.

٦١٨٢. اسد الغابة درباره بُسر بن ارطات: او وارد مدينه شد. بسيارى از اهالى آن جا از دست او گريختند، از جمله: جابر بن عبد اللّه انصارى و ابو ايّوب انصارو جز اين دو. او تعداد بسيارى از اهل مدينه را به قتل رساند.

در يمن بر قبيله همْدان، يورش برد و زنانشان را اسير كرد. آنان، نخستين زنان مسلمانى بودند كه در دوران اسلام، اسير گشتند.

او در مدينه، خانه‌هايى را ويران كرد.

٦١٨٣. اسد الغابة به نقل از ابو عمر، درباره بُسر بن ارطات: يحيى بن معين مى‌گفت: وى از اصحاب به شمار نمى‌آيد و به خاطر كارهاى ننگينى كه در دوران اسلامْ مرتكب شد، انسان بدى است. از جمله كارهاى زشت وى، كشتن عبد الرحمن و قُثَم (دو پسر عبيد اللّه بن عبّاس بن عبد المطّلب) است كه اهل حديث و مورّخان، آن را نقل كرده و آورده‌اند كه: آن دو، خُردسال و پيش مادرشان بودند.

معاويه، بُسر را به سوى حجاز و يمن فرستاده بود تا پيروان‌على ٧ را بكشد و براى‌وى بيعت بگيرد. او به‌مدينه رفت و در آن جا كارهايى ناشايست و زشت انجام داد.

٦١٨٤. الغارات: طبق آنچه به ما رسيده، على ٧ پيش از رحلتش، بُسر بن ابى ارطات كه نفرين خدا بر او باد را نفرين كرد و گفت: «خداوندا! به درستِی كه بُسر، دينش را به دنيايش فروخت،