دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٢ - دو غلو در دوستى و دشمنى

يك. غلو چيست؟

غلو، در لغت به معناىِ «فراتر از حد و اندازه رفتن»، «افراط كردن» و «باور داشتن به صفات بى حد و مرز درباره كسى يا چيزى» است.

در معناىِ اصطلاحىِ آن نيز عالمان، قيد «فراتر از حد» را آورده و بدان تأكيد كرده‌اند. به مَثَل، شيخ مفيد ;پس از معناى لغوى آن، چنين نوشته است:

از جمله متظاهران به اسلام، غاليان هستند كه امير مؤمنان و امامانى از نسل آن حضرت را به خداوندگارى و پيامبرى نسبت مى‌دهند و در برخوردارى آنان از فضل در دين و دنيا، به گونه‌اى توصيف‌شان مى‌كنند كه از حد، برون مى‌شود و از ميانه‌روى در مى‌گذرد ....[١]

بدين سان، جريان غلو، جريانى است كفرآميز. بر همين اساس، پيشوايان الهى به هيچ روى، در برابر آن، كوتاه نيامدند و تمام توان خويش را براى مبارزه با اين انحراف فكرى به كار گرفتند و اين، حقيقتى است آشكار.

دو. غلو در دوستى و دشمنى‌

اينك به اختصار، به رواياتى خواهيم پرداخت كه متن آنها در فصل پنجم آمد؛ رواياتى كه در آنها از غلو و افراط در دوستى و دشمنى با امام على ٧ نهى شده و اين حالت، بسى خطرناكْ توصيف گرديده است.

پرسشى كه در اين زمينه مطرح است، اين است كه: مقصود از خطرناك بودن افراط در مِهرورزى به على ٧ چيست؟ آيا واقعا شدّت محبّت به على ٧ خطرناك است؟ اگر چنين است، چرا در احاديث اسلامى بر عشق و مهرورزى به آن حضرت، اين همه تأكيد شده است؟

[١] تصحيح الاعتقاد: ص ١٣١.