دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١١٥ - ٣/ ١٤ سرنوشت شهر بصره

على‌بن ابى طالب ٧ برايمان نقل شده كه وى در خطبه‌اى گفته است:

«زوراء؛ و شما چه مى‌دانيد كه زوراء چيست! سرزمينى است داراى درخت گز، كه ساختمان‌هاى مرتفع در آن ساخته خواهد شد و ساكنان آن، بسيار خواهندشد و در آن جا سدها و هِرم‌ها خواهد بود. بنى عبّاس، آن را وطن خود وجايى براى گنج‌هايشان خواهند ساخت و آن جا برايشان سرزمين لهو لعب خواهدبود.

در آن جا، ستمْ فراوان و اسرافْ بى‌شمار خواهد بود و پيشوايان نابه‌كار و قاريان‌فاسق و وزيران خيانتكارى خواهند بود كه فارس‌ها و روميان، خدمتكارى‌شان را مى‌كنند.

هنگامى كه معروف را مى‌شناسند، در بين خود، فرمان به معروف نمى‌دهند واگراز منكرْ نهى‌شان كنند، دست‌بردار نيستند و مردانشان به مردان، و زنانشان به‌زنان، بسنده مى‌كنند (همجنس بازند). در اين هنگام، از خشونت تركان، اندوهى‌فراگير، گريه‌اى طولانى، و ناله و فرياد، نصيب مردم زوراء خواهد شد.

تركان، كيستند؟ مردمى تنگ‌چشم كه صورت‌هايشان چون سپرِ كوبيده است، لباسشان آهنى است و ريش كوسه‌اى و صورت امرَد دارند. پيشاپيششان پادشاهى است كه از آن جايى كه پادشاهى‌اش آغاز شُده، مى‌آيد. پادشاهشان بلند صدا، قوى حمله و بلند همّت است؛ بر هيچ شهرى‌نمى‌گذرد، جز آن كه آن را مى‌گشايد و هيچ پرچمى عليه او بر افراشته‌نمى‌شود، مگر آن كه آن را به زير مى‌كشد. واى و واى بر آن كه در برابر او بِايستد! و چنين است تا پيروز شود».

[پدرم در جواب هلاكو ادامه داد:] از آن جا كه [على ٧‌] اين وصف‌ها را برايمان‌بيان كرده است و اين ويژگى‌ها را در تو يافتيم، اميد به تو بستيم و پيشت‌آمديم.

هلاكو خان، دل‌هاى آن سه را نيك يافت و به نام پدرم، برايشان فرمانى نگاشت‌كه با آن به مردم حِلّه و اطراف آن، اطمينان قلب داد.

اخبار، در اين خصوص، فراوان است.

٣/ ١٤ سرنوشت شهر بصره‌

٥٨٤٨. امام على ٧ در خطبه‌اى كه در آن، اوضاع آينده مردم را بيان مى‌كند: فتنه‌اى چون‌تاريكى شب كه نه قدرتى توان مقابله با آن را دارد و نه شكست داده مى‌شود، [چون شترى‌] مهار زده و