دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٧٣ - ٣/ ٥ فتنههايى كه پس از او پيش آمد
٥٧٩٨. أنساب الأشراف به نقل از جُندَب بن عبد اللّه ازْدى: على ٧، هنگامى كه پس از جنگ نهروان از كوفيان خواست تا به سوى شام، حركت كنند و آنان به راه نمىافتادند، به سخنرانى پرداخت و فرمود: «... آگاه باشيد كه شما پس از من، با خوارىِ فراگير، شمشير برنده كه ستمكارانْ آن را در بين شما به عنوان سنّت تلقّى خواهند كرد، روياروىْ خواهيد شد كه جمع شما را پراكنده و ديدگانتان را اشكبار خواهد ساخت و فقر را به خانههايتان خواهد آورد.
به زودى آرزو خواهيد كرد كه اى كاش، مرا مىديديد و يارىام مىكرديد، و بهزودى، درستى آنچه را مىگويم، درك خواهيد كرد؛ و خداوند، جز كسى را كهستم مىورزد و گناه مىكند، دور نمىسازد».
٥٧٩٩. شرح نهج البلاغة به نقل از زياد بن فلان: ما پيروان و خواصّ على ٧، با او در خانهاى بوديم كه وى به همه ما نگاه كرد. در ميان ما ناشناسى نديد و همه را شناخت. آن گاه فرمود: «اين جماعت بر شما پيروز خواهند شد و دستهايتان را قطع خواهند كرد و بر چشمهايتان ميل خواهند كشيد».
يكى از ما گفت: و تو زنده خواهى بود، اى امير مؤمنان؟
على ٧ فرمود: «از آن، به خداوندْ پناه مىجويم».
متوجّه شدم كه يكى از ما گريه مىكند. على ٧ به او فرمود: «كودنزاده! آيا لذّتهاى دنيوى و درجات آخرت را با هم مىجويى؟! خدا، فقط شكيبايان را وعده داده است».
٥٨٠٠. امام على ٧ در سخنرانى براى كوفيان: پس از من، پادشاهى سختگير بر شما مسلّط خواهد شد كه نه بزرگتان را حرمت مىنهد و نه بر كوچكتان رحم مىكند؛ نه عالمتان را گرامى مىدارد و نه بيتالمال را بين شما به تساوى تقسيم مىكند.
او شما را خواهد زد، خوارتان خواهد كرد، در جنگها گرفتارتان خواهدساختو راه [بازگشت] شما را خواهد بست، و بين شما و خودش حاجب (دربان) خواهد گمارد تا قوىترين شما ضعيفترينتان را بخورَد.
آن گاه، از بين شما، جز كسى كه ستمكار است، خدا، او را از خود دورنمىگردانَد، و كم اتّفاق مىافتد چيزى كه رفته باشد، دوباره برگردد؛ و منمىپندارم كه شما در دوره فترت (حدّ فاصل دوره من و آن جبّار) هستيد.