نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٦٢٠ - ديوار«دربند»
چشم طمع دوخته بودند و با عبور از مرزهاى ايران تا رود كورا (كورش) به غارتگرى مىپرداختند. قباد، پدر انوشيروان حملههايى دفاعى در مقابل اقوام تاتار انجام داد تا جلو غارتگرىِ آنان را بگيرد. وى با آنان جنگيد و در طى جنگهايى خونين، جمعيتشان را پراكنده ساخت و آنان را قتل عام كرد و بسيارى از اموالشان را به غنيمت برد. بدين سان يورشها و تاراجها در فرصتهاى گوناگون ادامه يافت تا آنكه انوشيروان بر تخت حاكميت نشست. از جمله تصميمات وى، خاتمه دادن به اين حملهها با ساخت ديوار استوارى بود كه براى هميشه مانع يورشهاى دشمنان شود و مردمش از دست مزاحمان آسوده گردند.[١]
در سالهاى ٥٣١ تا ٥٧٩ ميلادى، پس از گذشت هزار سال از ساخت سدّ كورش، انوشيروان احساس مىكرد كه آن سد ديگر نمىتواند مانع هجوم غارتگران شود. تغييرات وضع جغرافيايى، خطر اقوام سيت را كمتر كرده بود، اما خطر بزرگى در زمان انوشيروان از طرف روم شرقى و امپراطورى بيزانس كه با امپراطورى ساسانى رقابت داشت، متوجه ايران شد. نه تنها رومىها از طرف مغرب و از راه آسياى صغير به ايران حمله ور مىشدند، بلكه افراد تاتار و ترك نيز كه در شمال و دشتهاى اورال و نواحى اطراف درياى خزر پراكنده بودند، شمال ايران را مورد هجوم قرار مىدادند و از اين نظر انوشيروان مجبور بود براى جلوگيرى از اين حملهها وسايل دفاعى آنجا را محكم سازد و اين عوامل موجب شد كه ديوار بزرگ دربند را براى مقابله با مهاجمان بسازد.
آب درياى خزر فروكش كرده بود و ميان اين دريا كه در گذشته به كوههاى قفقاز متصل بود، با اين كوه، نوارى ساحلى به عرض ٣٠ مايل[٢] در طول ساحل ايجاد شده بود. ديوار دربند در اين منطقه كه راهى براى نفوذ دشمنان بود، ايجاد شد كه از سويى به كوه و از سوى ديگر به دريا متصل شد و به گفته مسعودى و حموى،
[١] . تاريخ ايران، ص ٢٠٥، ٢٠٦ و ٢١٥.
[٢] . اين اندازه برحسب وضعيت كنونى آن است كه آب دريا بيشتر فرو نشسته است. حموى اندازه آن را درروزگار انوشيروان، هفت فرسخ نوشته است و هر فرسخ، سه مايل مىشود. امروزه اين نوار ساحلى پس از ٢٠٠٠ سال به عرض ده فرسنگ گسترش يافته است.