نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٧١ - ٢ زمان حادثه اصحاب كهف
آنان در غار، نزديك به ٢٠٠ سال بوده است و اين با گفتار قرآن درباره اصحاب كهف كه ٣٠٩ سال در آنجا ماندند، ناسازگار است.
دكتر عبدالوهاب نجّار در حاشيه اين مطلب مىنويسد: «آنچه به نظر مىرسد، اين است كه عبارت دايرة المعارف اسلامى مانند عبارت بيشترمفسران، آيه «وَلَبِثُوافِي كَهْفِهِمْ ثَلَاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَازْدَادُوا تِسْعاً» را خبر از مدت زمان ماندن اهل كهف در غارشان از زمان ورود تا زمان بيدارى مىداند، اما من برداشت ديگرى دارم و معتقدم اين بخش، متعلق به «سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ ...» است و از گفتار پرسشكنندگان است، نه خبر از سوى خداوند متعال. به همين دليل در آنجا سخن آنان درباره تعداد اصحاب كهف آمده بود: «قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ بِعِدَّتِهِمْ ما يَعْلَمُهُمْ إِلَّا قَلِيلٌ»؛ بگو پروردگار من به شماره آنان آگاهتر است و آنان را تعداد اندكى مىداند و در اينجا در پى اين سخن، درباره مدت زماندرنگآنان در غار مىفرمايد: «اللَّهُأَعْلَمُ بِمَالَبِثُوا لَهُغَيْبُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ»؛ خداوند داناتر است به زمان ماندنشان، غيب و نهان آسمانها و زمين به او اختصاص دارد.
پس قرآن درباره شماره آنان و مدت درنگشان سكوت كرده است؛ زيرا در راستاى غرضى كه قرآن دنبال مىكند قرار ندارد. اين نظر از ابن عباس و شاگرد وى قتاده نيز نقل شده است».[١]
به نقل از ابن عباس آمده است: «شخصى با نظر خود، آيه را تفسير مىكند و معناىآيه را چنينمىبيند، اما از فاصله ميان آسمان و زمين بيشتر پرت افتادهاست».
وى سپس اين آيه را تلاوت كرد: «وَ لَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِينَ ...» و گفت: «اگر اين مدت را مانده بودند، خداوند نمىفرمود: «قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا» بلكه او گفتار آنان را در شماره و در مدت حكايت كرد و به آنان پاسخ گفت كه خداوند داناتر است».
قتاده گفته است: «در قرائت ابن مسعود آمده است: «وَقالوا وَلَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ» يعنى مردم گفتند كه آنان اين مدت را درنگ كردهاند. مگر نمىبينى كه خداوند فرمود: «قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا». در روايت ديگرى از او نقل شده است كه اين سخن اهل كتاب است و خداوند آن را با آيه «قُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا» رد كرد».[٢]
نظر نگارنده اين است كه قصه اصحاب كهف، آن گونه كه در قرآن آمده،
[١] . دائرة المعارف الاسلامية، ٢/ ٢٤٣.
[٢] . الدرّ المنثور، ٥/ ٣٧٩.