نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٢٩١ - اقتباس
ابياتى كه تاسدايل نقل كرده از همين قبيل است، يعنى اقتباس غير مجاز.
همچنين از نوع مجاز آن مىتوان ابياتى را كه سروده احمد بن محمد بن يزيد است و بيهقى در «شعب الايمان» از استادش ابو عبد الرحمان سلمى نقل كرده ذكر كرد:
|
سل الله من فضله و اتقِهْ |
فإنّ التقى خير ما تكتسب |
|
|
و من يتق الله يصنع له |
«و يَرْزُقةُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبْ»[١] |
|
و زركشى نيز از طرطوشى اين شعر را نقل كرده:
|
رحل الظّاعنون عنك و أبقَوا |
في حواشي الأحشاء وجداً مقيماً |
|
|
قد وجدنا السلام برداً سلاماً |
إذ وجدنا النّوى عذاباً أليماً |
|
همو گويد كه از شافعى است:
|
أنلنى بالذى استقرصت خطّاً |
و أشهد معشراً قد عاينوه |
|
|
فإنّ الله خلّاق البرايا |
عنت لجلال هيبته الوجوه |
|
|
يقول «إذا تداينتم بدينٍ |
إلى أجَلٍ مُسَمّىً فاكتُبُوهُ»[٢] |
|
و سبكى در طبقات خود، در شرح حال ابو منصور بغدادى كه از بزرگان شافعيان بود اين شعر او را آورده است:
|
يا من عدى ثمّ اعتدى ثمّ اقترف |
ثم انتهى ثم ارْعوى ثم اعترف |
|
|
أبشر بقول الله في آياته |
«إن ينتهوا يغفر لهم ما قد سلف»[٣] |
|
سيوطى مىگويد: اين دو نمونه اخير، از نوع اقتباس نيست؛ زيرا شاعر، خود تصريح كرده كه جمله به كار رفته سخن خداوند است.[٤]
[١] . اقتباس از آيه ٣ طلاق. ر. ك: الاتقان، ٢/ ٣١٤- ٣١٦.
[٢] . اقتباس از آيه ٢٨٢ بقره. ر. ك: البرهان زركشى، ١/ ٤٨٢- ٤٨٣.
[٣] . اقتباس از آيه ٣٨ انفال.
[٤] . الاتقان، ١/ ٣١٥- ٣١٦.