باغستانهاى دست‌چپ منتهى‌مى‌شد، مانعى به بلنداى ١٥ و طول حدود ٢٠٠ ذراع وجود داشت. اين مانع به همان صورتى كه در بخش ديگر ياد شد، ميان دو صدف مخروطى‌شكل با كانالهاى پلكانى‌بود وبه‌كيفيتى كه ياد شد، از آن استفاده مى‌كردند.

سيلابها پس از حركت در درّه اذنه و گذر از تنگه، پشت سد مى‌ايستاد و سطح آب بالا مى‌آمد. به هنگام نياز جهت سمت چپ يا راست، دريچه‌ها را بر مى‌داشتند و آب در حوضها و جويهاى دامنه كوه به جريان مى‌افتاد. شهر مأرب در سمت چپ قرار داشت و آب پس از گذر از كوهپايه‌ها به آنجا مى‌رسيد.

اما در اين‌باره كه سدّ مأرب در چه‌زمانى وبه دست چه كسى ساخته شده‌است، كاوشگران‌در بازمانده‌هاى سدّ مأرب كتيبه‌هايى‌با خط مسند حميرى يافته‌اندكه‌از آن طريق به‌سازنده آن پى برده‌اند. مهم‌ترين آنها دو سنگ نوشته‌است كه يكى بر صدف كناره باغستان دست‌راستى است و مفهوم آن چنين است: «يتعمر بيين بن سمه على ينوف، مكَرَّب سبا كوه بلق را شكافت ودريچه‌خروجى وسيعى براى آسان‌سازى كار آبيارى بنا كرد». سنگ نوشته ديگر بر ديگر صدف و به اين معنى است: «سمه على نيوف، مكرّب سبا بلق را شكافت و راه جا دارى براى آسان سازى آبيارى ساخت».

«سمه على‌» پدر همان «يتعمر» است و هركدام صدف يا ديواره‌اى را ساختند و هر دو در قرن هشتم پيش از ميلاد مى‌زيسته‌اند. اين دو موسّس سد بوده‌اند، اما موفق به اتمام سد نشدند و جانشينان آنان سد را تمام كردند و هر كدام بخشى را ساختند و نام خود را بر آن حك كردند. بر مخروط يا صدف سمت چپ نقشى است كه آن را اين گونه بازخوانى كرده‌اند: «كرب إيل بيين بن يتعمر مكرب سبا بنا كرد ...». بر بخشى ديگرى از سدّ نام «ذَمَر على‌ ذَرَح، پادشاه سبا» و در محل ديگرى نام «بَدَع إيل و تار» وجود دارد.

در قسمت غربى سد كه در كناره باغستان غربى قرار دارد، نقشهايى اين گونه وجود دارد وهمه آنها دلالت‌مى‌كند بر اينكه سد به دست يك نفر ساخته نشده‌است كه هميشه اين موضوع در طرحهاى بزرگ، معمول بوده است.[١] خوب است يادآور شويم‌كه نام «شمريرعش» برصخره‌اى كه در بازمانده‌هاى‌شهر مأرب يافت‌شد، حك‌

[١] . بنگريد به: العرب قبل الاسلام، جرجى زيدان، ص ١٦٢- ١٦٣ و ١٦٩- ١٧٦.