نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٨٤ - به سوى غروبگاه خورشيد

سپاهيانى‌كه به‌سوى كورش به‌راه افتادند، شامل تمامى همپيمانان نمى‌شد، بلكه «نبونيد» پادشاه بابل به خاطر ترس از انتقام پارس‌ها جسارت هيچ اقدامى نداشت.

اسپارتها وعده كمك ويارى داده‌بودند، اما درمقام‌عمل، سياست گوشه‌گيرى راپيش گرفتند و در صحنه حاضر نشدند. حكمران مصر «آماسيس» كه خطر فارسها را براى سرزمين خود احساس كرده بود، رضايت داد كه سپاه كوچكى از راه دريا بفرستد، اما كرزوس منتظر كمكهاى هم پيمانان خود نشد و تهاجم خود را با شتاب آغاز كرد.

وى از رود هاليس (قزل ايرماق) گذر كرد و سرزمينهاى مسير خود را زير پا گذاشت و به طور ناگهانى با سپاهيان كورش در شهر پتريوم، پايتخت قديمى هيتى‌ها[١] مواجه شد. نبرد سختى ميان دو گروه در گرفت و ليديايى‌ها به ناچار به سوى غرب تا مرزهاى سرزمين خود عقب‌نشينى كردند.

كورش پس از قدرى تأمّل دريافت كه صلاح او در اين است كه با عجله هرچه تمامتر به سارد بتازد؛ پيش از آنكه ليديها فرصتى يابند تا قواى خود را بازسازى كنند. سپس بى‌درنگ نقشه خود را به كار بست و با چنان سرعتى پيشروى كرد كه خود او نخستين كسى بود كه ورود خود را به پادشاه ليديا خبر داد. در نخستين حمله، سپاه ليدى درهم شكسته شد و كرزوس با سرداران و سپاهيانش به اسارت درآمدند. اين حادثه در سال ٥٤٦ پيش از ميلاد رخ داد.[٢] اينجاست كه اين آيه كريمه نقش خود را ايفا مى‌كند: «قُلْنا يا ذَا الْقَرْنَيْنِ إِمَّا أَنْ تُعَذِّبَ وَ إِمَّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْناً ...»[٣].

[١] . هيتى‌ها(Hittites ) از اقوام قديمى هستند كه از ١٨٠٠ سال پيش از ميلاد در شرق آسياى صغيرساكن بوده‌اند. قلمرو آنان از جانب شمال به درياى سياه و از جانب شرق به كوههاى« توروس» و« كيليكيا» و رود فرات و از جانب غرب به رود هاليس يا قزل ايرماق كنونى منتهى مى‌شده است. نام سرزمين آنان« كاپادوكيا» بوده است. اين قوم تمدن پيشرفته‌اى را بنيان نهاده بودند و پايتخت آنان شهر« پتريوم» بوده است كه امروزه به« بوغاز كوى» معروف است. براى اطلاعات بيشتر درباره اين قوم بنگريد به: هيتى‌ها، اليورگرنى، ترجمه رقيه بهزادى، مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى( پژوهشگاه) تهران، ١٣٧١.

[٢] . تاريخ ايران، ص ٦٤- ٦٥.

[٣] . كهف/ ٧٦:« فرموديم اى ذوالقرنين اختيار با توست؛ يا عذاب مى‌كنى يا در ميانشان روش نيكويى پيش مى‌گيرى ...».