وى مى‌افزايد: رفع «الصابئون» به دليل عطف بر محل اسم «إنّ» است؛ زيرا «انّ» مبتداست و برخلاف ديگر حروف مشبهةبالفعل، تغييرى درمفهوم كلام ايجادنكرده است؛ از اين رو ميان گزاره «زيدٌ قائمٌ» و «إنّ زيداً قائمٌ» به لحاظ معنا، فرقى وجود ندارد؛ جز اينكه جمله دوم تأكيد شده است و تأكيد يك جمله، تغيير معنوى به حساب‌نمى‌آيد؛ زيرا تغيير ساختارى و ماهوى مراد است؛ مانند تبديل خبر به‌انشا يا بالعكس، ليكن ميان گزاره‌هاى «زيدٌ قائمٌ»، «لعلّ زيداً قائمٌ» و «ليت زيداً قائمٌ» از نظر معنا فرق است؛ چراكه جمله دوم مفيد شك وسوم، مفيد تمنّى است. به‌همين دليل نمى‌توان بر محل اسم اين دو و بقيه حروف مشبهة بالفعل (جز «إنّ») عطف گرفت.[١]

*** امّا نصب كلمه «المقيمين» در آيه‌ «لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ الْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَ الْمُؤْتُونَ الزَّكاةَ»[٢] كه قبل و بعد از آن مرفوع است، به اين دليل جدا بودن از ماقبل خود است؛ زيرا مفعولِ فعل «أَمدَحُ» يا «أَخُصُّ» است كه اصطلاحاً به باب مدح و اختصاص مشهور و در ادب عربى، شيوه‌اى پر كاربرد است.

واژه «الصّابرين» در آيه‌ «وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ»[٣] نمونه ديگرى از كاربرد شيوه مذكور در قرآن كريم است. سيبويه در باب «ماينتصب في التعظيم والمدح» (اسمهايى كه از باب بزرگداشت و ستايش، منصوب مى‌شوند)، چنين آورده است: «از برخى عربها مى‌شنويم كه كلمه «ربّ» را در «الحمدللَّه ربّ العالمين» به نصب مى‌خوانند. در اين باره از يونس پرسيدم. وى پاسخ گفت كه اين كاربرد، درست و براساس قواعد ادب عربى است.[٤] آن گاه‌

[١] . تأويل مشكل القرآن، ص ٥٢.

[٢] . نساء/ ١٦٢:« ليكن راسخان آنان در دانش و مؤمنان به آنچه بر تو نازل شده و به آنچه پيش از تو نازل‌گرديده، ايمان دارند و خوشا بر نمازگزاران و زكات دهندگان».

[٣] . بقره/ ١٧٧:« و آنان كه چون عهد بندند، به عهد خود وفادارند و در سختى و زيان و به هنگام رنج‌شكيبايند».

[٤] . سيبويه با ديده احترام به آراى يونس مى‌نگريست و آنها را حجّت مى‌دانست.