آنان كه مى‌پندارند در قرآن كريم اشتباه نحوى وجود دارد، بيش از هر چيز، از تنك مايگى و ناآگاهى خود خبر مى‌دهند. توضيح ذيل درباره به اصطلاح اشكالات وارد بر ساختار نحوى قرآن، اين حقيقت را بيش از پيش روشن مى‌كند:

ادعا شده‌بود كه در آيه‌ «إِنْ هذانِ لَساحِرانِ»، اشتباه‌نحوى هست، امّا بعد گفت بر طبق قرائت صحيح قرآن كه قرائت حفص و عموم مسلمانان است، بايد «إنّ» را به تخفيف‌خواند؛ چراكه مخفّف از مثقّله است و دليل آن، وجود لام در خبر «ساحران» است و ابو عمرو بن علاء كه داناترين عالم زمانه خويش در باب قرآن‌شناسى، زبان‌و ادب عربى بوده‌است، مى‌گويد: من شرم‌دارم كه «انّ» را در اين‌آيه با تشديد و اسمش «هذان» را با رفع بخوانم. بنابراين اشتباه بر قرائت نادرست وارد است و در قرآن كه عموم مسلمانان و در رأس آنان قرائت حفص است، اشتباه نحوى وجود ندارد.

قرائت حفص نيز داراى سندى طلايى منسوب به اميرالمؤمنين على عليه السلام است.

امّا اينكه ابن قتيبه‌[١] اين آيه را بر لهجه بَلْحَرْث بن كعب حمل كرده، به اين دليل كه آنان تثنيه را مطلقاً با «الف» تلفظ مى‌كردند، نادرست است؛ زيرا قرآن بر طبق فصيح‌ترين لهجه‌ها نازل شده است و بر لهجه‌هاى نادر متروك و خلاف قواعد حمل نمى‌شود.[٢]

مرفوع‌بودن اسمى‌كه بر خبر «إنّ» درآيه: «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئُونَ»[٣] پيش از تكميل خبر، معطوف شده، به دليل عطف بر محلّ اسم «إنّ» است كه بنابر ابتدائيّت، مرفوع است و اعراب اين واژه در اين آيه از دو جهت ترجيح دارد:

يكم: تناسب لفظى ميان «هادوا» و «الصّابئون»؛ بدين معنا كه هر دو واژه داراى «واو» هستند؛ زيرا «هادوا» فعل ماضى و مبنى است و اعراب در آن ظاهر نمى‌شود و گويا «الصابئون» نيز اسمى است مبنى كه اعراب آن ظاهر نمى‌شود.

[١] . ر. ك: تأويل مشكل القرآن، ص ٥٠.

[٢] . ابن قتيبه در اين باره به تفصيل قلمفرسايى كرده كه حاوى مطالب سودمندى است. ما نيز در كتاب« صيانة القرآن من التحريف»، چاپ ١٤١٨ ه. ق، ص ١٨٢- ١٨٣ توضيحاتى مفصّل درباره اين آيه آورده‌ايم.

[٣] . مائده/ ٦٩.