كرد. خداوند نيز سخنان آنان را رد كرد و فرمود: دستانش باز است و هرگاه اراده كند، هرچه بخواهد، انجام مى‌دهد: «يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ»[١]؛ خدا آنچه را بخواهد محو يا اثبات مى‌كند و اصل كتاب نزد اوست. «كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ»[٢]؛ هر زمان او در كارى است. «فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ»[٣]؛ همان كند كه خواهد. «يَزِيدُ فِي‌ الْخَلْقِ ما يَشاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ»[٤]؛ در آفرينش، هرچه بخواهد مى‌افزايد؛ زيرا خدا بر هر چيزى تواناست.

شيخ با سند خود به نقل از هشام بن سالم از امام صادق عليه السلام درباره آيه‌ «وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ»[٥] روايت مى‌كند كه فرمود: «يهوديان مى‌گفتند خداوند از آفرينش دست كشيده است».[٦]

امام رضا عليه السلام به متكلّم خراسان، سليمان بن حفص مروزى كه مسئله بداء در تكوين بر وى گران آمده بود، فرمود: تو در اين مسئله مانند يهوديان مى‌انديشى! سليمان گفت: به خدا پناه مى‌برم، يهود چه مى‌گويند؟ فرمود: يهود مى‌گويند: دست خدا بسته است. مقصودشان اين است كه خداوند كار خلقت را تمام كرده است و ديگر چيزى نمى‌آفريند.[٧]

صدوق با سند خود از اسحاق بن عمّار و او از راوى ديگر از امام صادق عليه السلام نقل مى‌كند كه حضرت عليه السلام درباره اين آيه فرمود: مقصود يهوديان اين نيست كه دست خدا مانند دست انسانها بسته است، بلكه مرادشان اين است كه خداوند دست از كار خلقت كشيده است؛ از اين رو نه چيزى بر جهان مى‌افزايد و نه از آن مى‌كاهد. امّا خداوند براى تكذيب سخن آنان فرمود: «غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ»[٨]؛ دستهاى خودشان بسته باد و به [سزاى‌] آنچه گفتند، از رحمت خدا دور شوند. بلكه هر دو دست او گشاده است و هر گونه بخواهد،

[١] . رعد/ ٣٩.

[٢] . رحمان/ ٢٩.

[٣] . هود/ ١٠٧؛ بروج/ ١٦.

[٤] . فاطر/ ١.

[٥] . مائده/ ٦٤.

[٦] . بحارالأنوار، ٤/ ١١٣، شماره ٣٥.

[٧] . همان، ص ٦٩، شماره ٢. نيز ر. ك: عيون أخبار الرضا، ١/ ١٤٥، باب ١٣، شماره ١.

[٨] . مائده/ ٦٤.