نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٠٨ - ٢ راههاى بالاسر

اطلاق مى‌شود. ابن فارس مى‌گويد: «فاء و لام و كاف اصلى است صحيح‌[١] كه بر گرد بودن چيزى دلالت مى‌كند مانند «فَلْكَةُ المِغزل»: دوك نخريسى؛ از اين رو هرگاه پستان زن كه گرد است، بر آيد، عرب مى‌گويد: فَلَك ثديُ المرأة. وفلك السَّماء نيز به اين معناست».[٢]

همان گونه كه آسمان گرد است، حتّى در شكل ظاهرى‌اش، پس هر چيزى كه در فضاى آن در گردش است، در يك مسير دايره‌اى حركت مى‌كند و به همين دليل استعاره اين لفظ درست است.

دليل استعاره بودن اين لفظ آن است كه درباره شب و روز نيز به كار رفته است.

بدين معنا كه هر پديده‌اى داراى بسترى ويژه و نظام‌مند است كه از آن تجاوز نمى‌كند.

٢. راههاى بالاسر

در قرآن كريم آمده است: «وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ وَ ما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ»[٣]؛ و به راستى [ما] بالاى سر شما هفت راه [آسمانى‌] آفريديم و از [كار] آفرينش غافل نبوده‌ايم. آيا «طرائق» در اين آيه همان مدارهاى هيئت بطلميوسى است؟ هرگز! بلكه مقصود از طرائق، بسترهاى انجام امور عالم در حوزه تدبير و تقدير است كه جايگاه آن مجارى در آسمانهاست.

«طرائق» جمع «طريقه» و به معناى مذهب و مشرب فكرى و عقيدتى است و در قرآن هم فقط به همين معنا آمده است، نه راههايى كه در آن پياده راه مى‌روند.

خداوند از قول جنيان اين گونه نقل مى‌كند: «وَ أَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَ مِنَّا دُونَ ذلِكَ كُنَّا طَرائِقَ قِدَداً».[٤] «طرائق قداد» يعنى راههاى گوناگون.

[١] . يعنى داراى اصل عربى است و از زبان ديگرى گرفته نشده است.

[٢] . معجم مقاييس اللغة، ٤/ ٤٥٢- ٤٥٣.

[٣] . مؤمنون/ ١٧.

[٤] . جن/ ١١:« و از ميان ما برخى درستكارند و برخى غير آن، و ما فرقه‌هايى گوناگونيم».