نتيجه آنكه قرآن اين جايگاه را دارد كه مايه هدايت همه مردم باشد و براى همين هدف نازل شد، ولى در اين ميان تنها پرهيزگاران و نيكوكاران هستند كه پند و نصيحت قرآن بر دلشان مى‌نشيند: «هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ»[٢].

«وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‌»

پرسش: مفاد پاره‌اى از آيات قرآن چنين است كه هيچ كس بار مجازات ديگرى را بر دوش نمى‌كشد و هر كس خود پاسخگوى كردار خويش است كه آيات زير از آن جمله است:

«وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‌».[٣]

«وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‌ وَ إِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلى‌ حِمْلِها لا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْ‌ءٌ وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى‌»[٤]

«وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‌»[٥]

«وَ إِبْراهِيمَ الَّذِي وَفَّى. أَلَّا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى‌. وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌»[٦]

بى گمان آنچه از آيات ياد شده به دست مى‌آيد، هم مورد تأييد عقل سليم است و هم با مقتصاى حكمت سازگار؛ زيرا معروف است كه گفته مى‌شود: «لا يؤخذ الجار بذنب الجار»؛ يعنى كسى به گناه همسايه مؤاخذه نمى‌شود و خداوند در تأييد همين معنى فرموده است: «كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ»[٧]. همچنين: «لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ»[٨] و «لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ مَا اكْتَسَبَ مِنَ الْإِثْمِ»[٩].

[١] . انعام/ ١٢ و ٢٠.

[٢] . آل عمران/ ١٣٨.

[٣] . انعام/ ١٦٤« هيچ كس جز بر زيان خود[ گناهى‌] انجام نمى‌دهد و هيچ كس بار گناه ديگرى را بر دوش نمى‌كشد».

[٤] . فاطر/ ١٨« هيچ كس بار گناه ديگرى را بر دوش نمى‌كشد و اگر كسى كه بار گناهش سنگين است، ديگرى را بر حمل بارش به يارى طلبد، چيزى از آن برداشته نمى‌شود؛ هر چند خويشاوند باشد».

[٥] . اسراء/ ١٥« هر كسى بيراهه رفته، تنها به زيان خود بيراهه رفته و ...».

[٦] . نجم/ ٣٧- ٣٩.

[٧] . مدّثر/ ٣٨« هركسى درگرو دستاورد خويش‌است».

[٨] . بقره/ ٢٨٦« آنچه نفس آدمى از خوبى به دست آورد، به سود او و آنچه از بدى به دست آورد، به زيان اوست».

[٩] . نور/ ١١.