نقد شبهات پيرامون قرآن كريم - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٠١ - عارى از اختلاف، نشانه اعجاز

علامه محمد باقر مجلسى (١٠٣٧- ١١١١) در جامع حديثى سترگ «بحار الأنوار» (ج ٨٩، ص ١٤١ و ج ٩٠، ص ٩٨- ١٤٢) بحث گسترده و فراگيرى درباره شبهات قرآنى دارد و با يارى گرفتن از كلمات معصومين عليهم السلام در اين باره به خوبى به نقد و تحليل پرداخته است.

اخيراً نيز استاد خليل ياسين كتابى به نام «أضواء على متشابهات القرآن» نگاشته كه در آن به ١٦٠٠ پرسش پاسخ داده است.

همچنين علامه بزرگوار، استاد جعفر سبحانى، تأليفى شيوا درباره آيات مشكله نگاشته است.

مجموع اين نوشته‌هاى ارزشمند، همواره از همّت بلند دانشمندان اسلامى حكايت دارد. «جزاهم اللَّه عن الإسلام خير جزاء الصالحين».

عارى از اختلاف، نشانه اعجاز

خداوند سبحان، سلامت قرآن از هرگونه اختلاف و تناقض درونى را نشانه اعجاز و مافوق بشرى بودن آن مى‌داند: «وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً»؛ اگر پرداخته دست بشرى بود، هر آينه اختلاف و تناقض گوييهاى فراوان در آن راه مى‌يافت.

آرى، طبيعى مى‌نمود كتابى با ويژگيهاى قرآن كريم كه در طول مدت بيست سال گردآورى شده و به گونه تدريجى و به مناسبتهاى مختلف و در زمانهاى متفاوت تدوين گرديده، اگر به دست بشر انجام يافته باشد، در آن اختلاف و تضادّهايى راه يابد؛ زيرا يك انسان در طول مدت بيست سال نمى‌تواند بر يك رأى باقى بماند، يا آنكه بر رأى پيشين استوار بماند؛ بدون هرگونه تبدّل رأى و تغيير عقيده؛ بلكه دست كم در مواردى دچار فراموشى مى‌شد.

انسان، هر چند فرهيخته باشد، با گذشت زمان و رشد فكرى و عقلانى و گسترش معلومات و تنوّع آن، تغيير رأى مى‌دهد و چه بسا آنچه در گذشته بدان عقيده داشته، ناديده بگيرد و رأيش دگرگون گردد. اين تغيير و تحوّل در رأى و عقيده علمى، براى انسانها كاملًا طبيعى مى‌نمايد و جاى شگفتى نيست.

بدين جهت است كه يكسان بودن قرآن و نبود اختلاف در مطالب آن، نشانه‌اى‌