در سوره قصص نيز مى‌فرمايد: «فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ مِنْ شاطِئِ الْوادِ الْأَيْمَنِ فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ مِنَ الشَّجَرَةِ أَنْ يا مُوسى‌ إِنِّي أَنَا اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ. وَ أَنْ أَلْقِ عَصاكَ فَلَمَّا رَآها تَهْتَزُّ كَأَنَّها جَانٌّ وَلَّى مُدْبِراً وَ لَمْ يُعَقِّبْ يا مُوسى‌ أَقْبِلْ وَ لا تَخَفْ إِنَّكَ مِنَ الْآمِنِينَ»[١].

اما تشبيه به اژدها در برابر فرعون و اطرافيانش بود كه خطاب به ايشان گفت: من نشانه‌اى روشن برايتان آورده‌ام؛ گفتند: اگر راست مى‌گويى بيار آنچه دارى؛ در اينجا قرآن مى‌گويد: «فَأَلْقى‌ عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ»[٢] و شايد نخستين بار كه عصا را كنار درخت بر زمين افكنده و تبديل به مار شده بود در شگفتى شده بود كه چگونه عصا كه چوب خشكى بيش نيست حركت كرده چونان مارى مى‌خزد، و بدين سان- به تعبير قرآن- پا به فرار نهاده به پشت سر نگاه نكرد.

اما آنچه عنوان معجزه و نشانه خدايى ارائه كرده بود تبديل عصا به اژدها يعنى مار بزرگ ترسناك بود، و لذا به وحشت افتادند و در پى مقابله با مثل با او برآمدند. پس ساحران را گردآورده سحرى عظيم آفريدند؛ اينجا بود كه موسى عصاى خويش را افكند «فَإِذا هِيَ تَلْقَفُ ما يَأْفِكُونَ»[٣] و ناگهان آنچه را به دروغ ساخته بودند فرو بلعيد.

پس تشبيه عصا، در يك جا به مار كوچك و در جاى ديگر به اژدها به دو اعتبار و در دو موقعيّت متفاوت بوده است. ابوالفتوح گويد: منافاتى ندارد كه عصا در دو موقعيت جداگانه به دو صورت متفاوت درآمده باشد.[٤]

سخن آخر اينكه در «معجم الزوولوجى الحديث» تأليف استاد محمّدكاظم ملكى نجفى مى‌خوانيم: شيطان همچنين نام گونه‌اى ماهى بزرگ است كه وزن آن به دو تن مى‌رسد و در آبهاى شمال غرب استراليا يافت مى‌شود و چهره‌اى زشت دارد، گويى بتى از بتهاى اقوام كهن است و بر فراز سر دو شاخ دارد كه بر زشتى شكل و شمايل آن مى‌افزايد.[٥]

[١] . قصص/ ٣٠ و ٣١.

[٢] . اعراف/ ١٠٧، شعراء/ ٣٢.

[٣] . اعراف/ ١١٧.

[٤] . تفسير ابوالفتوح رازى، ٨/ ٣٧٨.

[٥] . المعجم الزوولوجى، ٤/ ٧١- ٧٢.