اما در اينجا يك پرسش باقى است: آيا مسيح با جان و جسمش به آسمان رفت و زنده و شاداب بر سر سفره پروردگار است تا در آخر الزّمان به زمين بازگردد؛ چنان كه در بسيارى از روايات اسلامى هست، يا آن كه فقط روح او به آسمان رفته پيكرش در زمين است، بدين معنى كه خداوند او را ميرانده و قبض روح فرموده است.

برخى از دانشمندان غربى مى‌گويند: در قرآن هيچ تصريحى ندارد كه مسيح زنده است و در آسمان روزى مى‌خورد بلكه به صراحت در اين آيه يادآور شده كه وى مرده و خداوند او را ميرانده است‌[١]:

«إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسى‌ إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَ رافِعُكَ إِلَيَّ وَ مُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ جاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلى‌ يَوْمِ الْقِيامَةِ»[٢]. هنگامى را كه خدا گفت: «اى عيسى من تو را برگرفته و به سوى خويش بالا مى‌برم و تو را از آلايش كسانى كه كفر ورزيده‌اند پاك مى‌گردانم و تا روز رستاخيز كسانى را كه از تو پيروى كرده‌اند فوق كسانى كه كافر شده‌اند قرار خواهم داد.

اين آيه دلالت دارد كه خداى متعال او را ميرانده و سپس روح او را به سوى آسمان برده است. و نيز اين آيه: «فَلَمَّا تَوَفَّيْتَنِي كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ»[٣] پس چون روح مرا گرفتى تو خود بر آنان نگاهبان بودى.

اما بايد دانست كه توفّى لزوماً و تنها به معناى مرگ نيست، بلكه دريافت تمام و كمال و به گونه مستوفا است. وفاى دَيْن نيز از همين ريشه است؛ چنان كه در آيه ديگر فرمود: «اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها»[٤] خدا روح مردم را هنگام مرگشان به تمامى باز مى‌ستاند، و آن را نيز كه هنوز نمرده در خواب [قبض روح مى‌كند].

نيز: «وَ هُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَ يَعْلَمُ ما جَرَحْتُمْ بِالنَّهارِ»[٥] و اوست كسى كه شبانگاه،

[١] . عيسى و قرآن، صفحه ٢٠٧. ترجمه و تحقيق استاد محسن بينا.

[٢] . آل عمران/ ٥٥.

[٣] . مائده/ ١١٧.

[٤] . زمر/ ٤٢.

[٥] . انعام/ ٦٠.