المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٥١ - فصل مبحث ترخيم

شاهد در ترخيم « الحمام » است كه بصورت « الحما » درآمده و آن اسمى است كه براى منادى واقع شدن صلاحيّت ندارد زيرا معرف بالف و لام مى‌باشد.

قوله: فقل على الاوّل: يعنى بنابر اينكه محذوف در نيّت باشد.

قوله: يا ثمو بالواو و يا علاو و يا كرو: زيرا در صورت منوى بودن محذوف بايد باقيمانده كلمه بهمان هيئت و كيفيّتى كه قبل از حذف بوده باقى باشد و اين كلمات قبلا چنين بوده لذا بعد از حذف نيز بايد بهمان نحو استعمال شوند.

قوله: يا ثمى على الثانى: يعنى بنابر اينكه محذوف در نيّت نباشد.

قوله: لانّه ليس لنا اسم معرب الخ: ضمير در « لانّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: و جوّز الوجهين: يعنى وجه اوّل و وجه دوّم.

قوله: على اللّغتين: يعنى نيّت محذوف و عدم نيّت محذوف.

متن: «٦٢٠»

تجزيه و تركيب‌

الاختصاص: مبتداء.

كنداء: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر.

دون يا: مضاف و مضاف اليه، صفت براى « نداء ».

كاف: حرف جرّ و مجرورش « قولك » است كه محذوف مى‌باشد.

اىّ: مبنى برضمّ و محلّا منصوب است به « اخصّ ».

ها: براى تنبيه.

الفتى: صفت براى « ايّها ».

باء: حرف جرّ.

اثر: مجرور به « باء » ، متعلّق به استقرّ، مضاف، صفت براى « ايّها الفتى».

ارجونيا: فعل امر حاضر، از « رجا، يرجو» نون متّصل بآن نون وقايه است و « ى » مفعولش و الف آن اطلاقى است، مضاف اليه.

ترجمه‌

اختصاص همچون منادائى است كه « يا » نداشته باشد نظير « ايّها الفتى» كه‌