المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٦٨ - امثله اقسام بدل

قوله: و اباه المصنّف: ضمير مفعولى در « اباه » به اشتراط مصاحبت بدل با ضمير راجع است.

قوله: و للّه على الناس حجّ البيت: آيه (٩٧) از سوره آل عمران.

قوله: و الثالث و هو كالثانى: يعنى قسم سوّم نيز همچون قسم دوّم بوده لذا برخى شرط كرده‌اند كه بايد مصاحب با ضمير باشد و بعضى اين شرط را منكر شده‌اند.

قوله: قتل اصحاب الاخدود: آيه (٤) از سوره بروج.

متن: «٥٦٩»

تجزيه و تركيب‌

واو: استينافيّه.

من: حرف جارّ.

ضمير: مجرور به « من » متعلّق به « لا تبدله»، مضاف.

الحاضر: مضاف اليه.

الظّاهر: مفعول است براى فعل مقدّر كه « لا تبدله» مفسّر آن مى‌باشد.

لا تبدله: فعل مضارع مجزوم به « لاء » و ضمير متّصل بآن مفعول مى‌باشد، مفسّر است براى فعل مقدّر.

الّا: از ادات استثناء.

ما: موصوله، مستثنا به « الّا » ، محلّا منصوب است.

احاطة: مفعول است براى « حلبى ».

جلى: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، صله و عائد براى ماء موصوله.

ترجمه‌

اسم ظاهر را بدل از ضمير حاضر نياور مگر اسم ظاهرى كه احاطه را ابراز و اظهار كند.

متن: «٥٧٠»