المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤٨٥ - مبحث نداء

جاء رأيت زيدا (آمد آقاى رأيت زيدا).

يا بگوئيم:

مررت برأيت زيدا (گذشتم به آقاى رأيت زيدا).

پس كلمه « رأيت زيد» بعد از علميّت مبنى است اگرچه منادى قرار نگيرد و جهت بنائش همان طورى كه توضيح داديم حكايت مى‌باشد، حال اگر آنرا منادى قرار دهيم چون علم است بايد از ناحيه نداء مبنى برضمّ گردد و چون در لفظ ممكن نيست لاجرم ضمّه‌اش را بايد تقدير گرفت.

قوله: كما فى العمده: يعنى مصنّف در كتاب عمده « او حكوا» را اضافه كرده است.

قوله: ذى بناء جدّدا: يعنى مبنى كه بنائش جديدا حادث شده و پس از منادى قرار گرفتن حاصل شده نه آنكه پيش از نداء چنين باشد.

متن: «٥٧٩»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

المفرد: اسم، مفرد، معرفه بال، موصوف، مفعول مقدّم براى « انصب ».

المنكور: صفت براى « المفرد ».

واو: عاطفه.

المضافا: معطوف به « المفرد ».

واو: عاطفه.

شبهه: مضاف و مضاف اليه، معطوف به « المضاف ».

انصب: فعل امر، مفرد، مذكّر، حاضر.

عادما: اسم فاعل، حال است از فاعل در « انصب ».

خلافا: مفعول است براى « عادما ».

ترجمه‌

مفرد نكره و مضاف و شبه مضاف را نصب بده در حالى كه خلاف را از بين برنده هستى.