المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٦٠ - حكم بعضى از اسماء بملاحظه لزوم اضافه و عدم لزوم اضافه

قاله فى شرح التّسهيل.

ترجمه و شرح:

سپس مصنّف گويد:

و بعضى از اسماء دائم الاضافه حتمى است كه پهلوى اسم ظاهر در آمدنشان ممتنع مى‌باشد.

شارح گويد:

بنابراين اسماء مزبور فقط پهلوى ضمير درآمده و بآن اضافه ميشوند اين اسماء عبارتند از:

١- وحد مانند:

اذا دعى اللّه وحده‌ ( زمانيكه خداوند بتنهائى خوانده شود).

در اين آيه شريف كلمه « وحد » به ضمير غائب اضافه شده.

و نظير آنچه در قول عبد اللّه بن عبد الاعلى القرشى آمده:

يعنى: خداوندا بودى زمانيكه بودى، تنها و بى‌شريك و نبود موجودى پيش از تو اى پروردگار من.

شاهد در « وحد » است كه به « كاف » يعنى ضمير مخاطب اضافه شده و الف آن الف الحاقى است.

و همچنين مانند آنچه در قول ربيع بن ضبيع الفزارى آمده:

يعنى: اگر به گرگ بگذرم در حاليكه تنها باشم از آن مى‌ترسم و نيز از ايذاء بادها و باران خائف و بيمناك هستم.

شاهد در « وحد » است كه به ضمير متكلّم يعنى « يا » اضافه شده است.

٢- لبّى.

اين اسم اختصاص بضمير غير غائب دارد مانند:

لبّيك (اجابت بعد از اجابت).

و چنانچه ملاحظه ميشود اين اسم به كاف اضافه شده و آن ضمير مخاطب‌