المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٩٩ - «عل»

قوله: كالآية السابقة: مقصود آيه: للّه الامر من قبل و من بعد مى‌باشد.

قوله: من ذكر المصنّف لها: ضمير در « لها » به على راجع است.

قوله: و به صرّح الجوهرى: ضمير در « به » به جواز الاضافة لفظا راجع است.

قوله: و خالفه ابن ابى الربيع: ضمير منصوبى در « خالفه » به مصنّف راجع است.

متن: «٤١٢»

تجزيه و تركيب‌

اعربوا: فعل ماضى، صيغه جمع، مذكّر، غائب و ضمير جمع فاعل آن است.

نصبا: مفعول براى « اعربوا ».

اذا: شرطيّه زمانيّه، متعلّق به « اعربوا ».

ما: زائده.

نكّرا: فعل ماضى مجهول، مضاف اليه براى « اذا ».

قبلا: مفعول دوّم براى « اعربوا ».

واو: عاطفه.

ما: موصوله، معطوف به « قبلا ».

من: حرف جارّ.

بعده: مضاف و مضاف اليه، مجرور به « من » ، متعلّق به « ذكر ».

قد: حرف تحقيق.

ذكرا: فعل ماضى مجهول و الفش اطلاقى است، صله و عائد براى « ما ».

ترجمه‌

زمانى كه « قبل » و آنچه پس از آن ذكر شده نكره و مقطوع از اضافه بيايند ادباء آنها را معرب قرار مى‌دهند.

متن: «٤١٣»

تجزيه و تركيب‌

واو: بمعناى استيناف.