المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٥٤ - فصل مبحث اختصاص

غالبا اين اسم ضمير متكلّم مى‌باشد نظير:

نحن العرب اسخى من بذل (ما عرب‌ها سخى‌ترين كسانى هستيم كه اهل بذل وجود هستند).

شاهد در « العرب » است كه لفظ « ايّها » يا « ايّتها » نبوده و در عين حال معرّف بالف و لام مى‌باشد لذا از باب اختصاص منصوب استعمال شده و قبل از آن ضمير متكلّم يعنى « نحن » قرار گرفته است.

البتّه گاهى هم بجاى آن ضمير خطاب آورده مى‌شود همچون:

بك اللّه نرجو الفضل (به تو يعنى خداوند متعال اميد فضل داريم).

شاهد در « كاف » است كه قبل از « اللّه » آمده.

قوله: فى انّه يجى دون ياء: ضمير در « انّه » به اختصاص راجع است.

قوله: و فى انّه لا يجئ فى اوّل الكلام: ضمير در « انّه » به اختصاص عود مى‌كند.

قوله: ثمّ انّ ايّها الخ: ضمير كان به اختصاص راجع است.

قوله: و حينئذ: يعنى و حين يرى دون اى تلوال.

متن: «٦٢٢»

تجزيه و تركيب‌

ايّاك و الشّرّ: مجموعا مفعول مقدّم است براى « نصب ».

واو: عاطفه.

نحوه: معطوف به ايّاك و الشّرّ.

نصب: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مجرّد، متعدّى.

محذّر: فاعل است براى « نصب ».

باء: حرف جرّ.

ما: موصوله، مجرور بباء، متعلّق به « نصب ».

استتاره: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.