المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٨٠ - مبحث ابنيه اسم فاعل و صفت مشبهه و اسم مفعول از ثلاثى مجرد و غير آن

ترجمه‌

در اسم فاعل غير ثلاثى مجرّد ما قبل آخر مطلقا مكسور بوده و ميمى كه در اوّلش زياد كرده‌اند مضموم است.

متن: «٤٦٤»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

ان: حرف شرط.

فتحت: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، حاضر، فعل شرط.

منه: جارّ و مجرور، متعلّق به « فتحت ».

ما: موصوله، مفعول براى « فتحت ».

كان: از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آن اسمش مى‌باشد.

انكسر: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، خبر براى « كان ».

صار: از افعال ناقصه، ضمير مستتر در آن اسمش مى‌باشد، جواب شرط.

اسم: مضاف، خبر براى « صار ».

مفعول: مضاف اليه.

كمثل: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر براى مبتداء محذوف، مضاف.

المنتظر: مضاف اليه.

ترجمه‌

و اگر آنچه از اسم فاعل مكسور است (حرف ما قبل آخر) را فتحه دادى كلمه مزبور اسم مفعول مى‌گردد مانند: المنتظر.

متن: «٤٦٥»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

فى: حرف جارّ.

اسم: مجرور به « فى » ، متعلّق به « اطرّد » ، مضاف.