المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٨٦ - لدن و حكم آن

ترجمه و شرح‌

فرع ادبى‌

شارح گويد:

وقتى كلمه « اىّ » به تثنيه معرفه اضافه شود ضميرى كه بآن عود مى‌كند مفرد آورده ميشود چنانچه مى‌گويند:

اىّ الرّجلين قام (كداميك از دو مرد ايستاد).

شاهد در ضمير « قام » است كه مفرد بوده و به « اىّ » راجع است و « اىّ » در اين عبارت به تثنيه معرفه يعنى « الرجلين » اضافه شده.

ولى اگر اىّ به تثنيه نكره اضافه گردد ضمير مزبور با آن مطابق آورده ميشود يعنى لازم است ضمير را نيز تثنيه آورد، مانند:

اىّ رجلين قاما (كداميك از دو مرد ايستادند).

چنانچه ملاحظه ميشود در اين مثال « قاما » تثنيه آورده شده زيرا « اىّ » به تثنيه نكره اضافه شده است.

لدن و حكم آن‌

مصنّف گويد:

ادباء لازم شمرده‌اند كه كلمه « لدن » اضافه شود و كلمه بعدى را جرّ دهد.

شارح گويد:

كلمه « لدن » بفتح لام و ضم دال و سكون نون ظرف است براى ابتداء غايت زمانى يا مكانى و آن در تمام لغات مبنى است مگر لغت قيس.

و به هرصورت وقتى لازم بود كه اين كلمه اضافه شود قهرا لفظ ما بعدش را از باب اينكه مضاف اليه است جرّ مى‌دهد.

سپس مصنّف گويد:

ولى نادرا از اهل لسان نقل شده كه به واسطه آن لفظ « غدوة » كه پس از آن ذكر شده منصوب گرديده است.

شارح گويد:

مقصود اينست كه:

اگرچه گفتيم كلمه « لدن » دائم الاضافه است و لفظ بعد از آن بايد مجرور خوانده شود ولى در عين حال بطور ندرت از اهل لسان و افراد فصيح نقل شده زيرا آنرا مفرد از