المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٥٨ - حكم بعضى از اسماء بملاحظه لزوم اضافه و عدم لزوم اضافه

قوله: فضّلنا بعضهم على بعض: آيه (٢٥٣) از سوره بقره.

قوله: ايّا ما تدعوا: آيه (١١٠) از سوره اسراء.

متن: «٣٩٧»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه، معطوف عليه « بعض ذا» مى‌باشد.

المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج‌٣ ؛ ص١١٥٨

ض: مضاف، مبتداء.

ما: موصوله، مضاف اليه.

يضاف: فعل مضارع، مفرد، مذكر، غائب، مجهول، ضمير نائب فاعلى در آن به ماء موصوله راجع است.

حتما: مفعول مطلق تأكيدى است براى عامل محذوف.

امتنع: فعل ماضى، مفرد، مذكّر، غائب، معلوم، خبر.

ايلائه: مضاف و مضاف اليه و اضافه « ايلاء » به ضمير از قبيل اضافه مصدر بفاعل است، فاعل براى « امتنع ».

اسما: مفعول است براى « ايلائه ».

ظاهرا: صفت است براى « اسما ».

حيث: اسم، ظرف، متعلّق به امتنع، مضاف.

وقع: فعل ماضى، مفرد، مذكّر غائب و ضمير فاعلى به « بعض » ما يضاف، راجع بوده، مضاف اليه براى « حيث ».

ترجمه:

و بعضى از اسماء دائم الاضافه حتمى است كه پهلوى اسم ظاهر در آمد نشان ممتنع مى‌باشد.

متن: «٣٩٨»

تجزيه و تركيب‌

كاف: حرف جارّ بمعناى تشبيه.