المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٩٢ - دوم از توابع تأكيد و احكام آن
|
اذا بكيت قبّلتنى اربعا |
اذن ظللت الدّهر ابكى اجمعا |
يعنى: آگاه باش كاش من بودم كودك شيرخوار كه برمىداشت من را ذلفاء در يك سال همه آنسان و هرگاه مىگريستم مىبوسيد مرا چهار بار بوسيدنى، در آن هنگام مىگريستم تمام روزگار را شاهد در تأكيد نمودن « الدهر » است بواسطه « اجمع » بدون آوردن « كلّ ».
شارح گويد:
مختار ما اينست كه تأكيد بواسطه اين الفاظ بدون « كلّ » در نثر نيز جايز است و شاهد ما براين گفتار فرموده نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است.
فله سلبه اجمع (پس براى او مىباشد آنچه از مقتول درآورده مىشود تمام آنها).
شاهد در تأكيد « سلب » است بواسطه لفظ « اجمع » بدون اينكه « كلّ » در عبارت آمده باشد.
متن: «٥٢٦»
|
و إن يفد توكيد منكور قبل |
و عن نحاة البصرة المنع شمل |
تجزيه و تركيب
واو: استينافيّه.
ان: شرطيّه، جازم.
يفد: فعل مضارع، مجزوم، فعل شرط.
توكيد: اسم، مضاف، فاعل براى « يفد ».
منكور: مضاف اليه.
قبل: فعل ماضى، مجهول، جواب شرط، محلّا مجزوم.
واو: عاطفه.
عن: حرف جارّ.
نحاة: مجرور به « عن » ، مضاف، متعلّق به شمل.
البصرة: مضاف اليه.
المنع: مبتداء.
شمل: فعل ماضى، خبر.