المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٤١٠ - سوم از توابع عطف و اقسام و احكام آن

اولى و بهتر از نظر من آنست كه آنرا تأكيد لفظى قرار دهيم زيرا حقّ عطف بيان اينست كه بواسطه‌اش براى متبوع توضيح بيشترى حاصل شده و پس از آوردن آن متبوع واضح و روشن‌تر گردد در حالى كه تكرار لفظ مفيد اين معنا نخواهد بود.

قوله: بيان ما سبق: يعنى عطفى كه در متن سابق و مقدّم برديگرى آورده شده يعنى عطف بيان.

قوله: لكنّه مخالف لها: ضمير در « لكنّه » به عطف بيان و در « لها » به صفت راجع است.

قوله: فى انّه لا يكون مشتقّا الخ: ضمير در « انّه » به عطف بيان عود مى‌كند.

مؤلّف گويد:

صفتى كه مشتقّ باشد مانند: رأيت رجلا كريما.

و صفتى كه مؤوّل به مشتقّ باشد نظير: رأيت رجلا اسدا يعنى رأيت رجلا شجاعا.

قوله: و غير ذلك: يعنى تثنيه و جمع و تأنيث و اعراب.

قوله: المفهمة للقياس الشبهى: قياس شبهى در اينجا تقريرش آنست كه بگوئيم:

از بيت استفاده مى‌شود همانطورى كه عطف بيان براى معرفه جايز است بياوريم عينا مى‌توان براى نكره آورد.

قوله: بل الاولوى: قياس اولوى در اينجا تقريرش آنست كه بگوئيم:

از بيت استفاده ميشود وقتى آوردن عطف بيان براى معرفه جايز باشد آوردن آن براى نكره بطريق اولى جايز و بلا اشكال است.

قوله: الى ذلك: يعنى الى زيادة وضوح.

متن: «٥٣٨»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

صالحا: مفعول دوّم براى « يرى » كه مقدّم برعامل خود شده.

لام: حرف جارّ.

بدليّة: مجرور بلام، متعلّق به « صالحا ».

يرى: فعل مضارع، مجهول و ضمير مستتر در آن‌كه به عطف بيان راجع است.