المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٩٤ - برخى از موارد حذف نون خفيفه

و نون تأكيد لازم است الفى را فاصله قرار دهند زيرا در غير اين صورت اجتماع سه نون كه با هم مماثل هستند مى‌شود و آن امر مستكره و ناپسندى مى‌باشد مانند:

اضربنانّ (البتّه البتّه بزنيد شما زنان حاضر).

در اصل: اضربن يعنى جمع مؤنّث مخاطب بود خواستيم بآن نون تأكيد ثقيله ملحق كنيم چون سه نون كه با هم مماثل و مشاكل هستند در يك جا جمع مى‌شدند و آن مستكره و ناپسند بود لاجرم بين نون جمع مؤنّث و نون تأكيد الفى اضافه كرده مبدل به « اضربنانّ » شد.

برخى از موارد حذف نون خفيفه‌

مصنّف گويد:

نون تأكيد خفيفه را حذف كن بخاطر حرف ساكنى كه با آن رديف شده.

و نيز آنرا بعد از غير فتحه حذف نما اگر بخواهى وقف كنى.

شارح گويد:

منظور مصنّف اينست كه به دو مورد از موارد حذف نون خفيفه اشاره كند و آندو عبارتند از:

الف: موردى كه نون تأكيد خفيفه پهلوى حرف ساكنى قرار بگيرد مانند آنچه در قول اضبط بن قويع سعدى آمده:

يعنى: فقير را خوار و ذليل مكن شايد تو روزى پست و ذليل شده و روزگار او را بالا بياورد شاهد در حذف نون تأكيد است از « لا تهين» بخاطر آنكه ساكن با آن رديف شده و آن عبارتست از « لام » الفقير.

ب: موردى كه نون بعد از غير فتحه واقع شده و قصد آن باشد كه كلام را وقف نمائيم مثل نونى كه به جمع مذكّر يا مفرد مؤنّث مخاطبه ملحق مى‌گردد همچون:

اخرُجُن و اخرُجِن.

كه در حال وقف نون را از ايندو حذف كرده و مى‌گوئيم: اخرجوا و اخرجى.

بخلاف نونى كه بعد از فتحه قرار مى‌گيرد همچون نون ملحق به مفرد مذكّر مانند: اخرجن كه در حال وقف و غير وقف حذف آن جايز نيست.